२५ फाल्गुन २०७२, मंगलवार

काठमाडौँ,  आधुनिक जीवनशैली, खानपान, व्यस्तता, तनाव आदिका कारण सृजना हुने विभिन्न ‘रिस्क फ्याक्टर’ले मृगौला फेल हुनेहरूको सख्या बढ्दै गएको पाइएको छ । यही कारण पछिल्ला दिनमा खाँडी राष्ट्रमा काम गर्न गएका नेपाली युवाहरू मृगौलाले काम गर्न छाडेर फर्किने क्रम पनि बढ्दो छ । तर चिकित्सकहरुका अनुसार दुई तीन सय रुपैयाँ खर्च गरेर वर्षको एकपटक स्वास्थ्य परीक्षण, पिसाब तथा रगतको परीक्षण गरेर हामीले हाम्रो किड्नी जोगाइराख्न सक्छौं ।

Kidney

यिनी हुन् नारायणप्रसाद शर्मा । पर्वत कुस्माबजार घर भएका यिनी अहिले राष्ट्रिय मृगौला उपचार केन्द्र धाउँदैछन् । सामान्य खर्च गरेर परीक्षण गर्न सकिने पिसाबमा प्रोटिन र रगतमा क्रियाटिनिनको जाँच र वर्षमा एकपटक भिडियो एक्सरे गराई समयमै मृगौला खराब हुन लागेको पहिचान गर्न सकेको भए अहिले यसरी दुख पाउँने थिइनँ भन्ने पछुतो छ उनलाई ।

नारायणप्रसादको यो भनाईले आफ्नो स्वास्थ्यप्रति सचेत नहुँने र बिरामी भएपछि मात्र अस्पताल जाने हाम्रो बानीले गर्दा शरीरको महत्वपूर्ण अंग किड्नी थाहै नपाई गुमाइरहेको तथ्यप्रति हामीलाई सचेत गराउँदछ । शरीरको महत्वपूर्ण अङ्ग मृगौलाले काम गर्न छोडेपछि उपचार जति महँगो र झन्झटिलो छ त्यो भन्दा धेरै गुणा सजिलो छ यसको पहिचान र समयमै उपचार ।

सामान्य परीक्षणले मृगौलाको अवस्था थाहा हुने र समयमै उपचार हुने भएपनि स्वास्थ्यप्रतिको हेलचेक्राइले गर्दा मृगौला रोगीको संख्या भने दिनानुदिन बढ्दो छ ।  चिकित्सकहरूका अनुसार आफूखुसी र जथाभावी रूपमा एन्टिबायोटिक र पेन किलर औषधिको प्रयोगले पनि मृगौला खराब हुने क्रम बढाउँदै लगेको छ । नियमित व्यायाम, खानपानमा बिशेष ध्यान, शरीरमा तौल र रक्तचापको नियन्त्रणले पनि मृगौला जोगाउन ठूलो भूमिका खेल्दछ ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार संसारभर १० प्रतिशत मानिस मृगौला सम्बन्धी समस्याबाट ग्रस्त छन् । सोही आँकडालाई आधार मान्ने हो भने, नेपालमा पनि करिब २७ लाखलाई मृगौला सम्बन्धी कुनै न कुनै समस्या भएको अनुमान गर्न सकिन्छ । तीमध्ये १० प्रतिशत अर्थात् दुई लाख ७० हजारको मृगौला बिग्रिने गरेको छ भने प्रत्येक वर्ष दुई हजार सात सयको मृगौला पूर्ण रूपमा फेल हुने गरेको छ ।

मृगौलाले विकारहरूलाई पिसाबको माध्यमबाट फाल्छ भने, लवणहरू सोडियम, पोटासियम, क्याल्सियम, फोस्फोरस जस्ता तत्वलाई मिलाउने काम गर्दछ,जुन हाम्रो शरीरका प्रत्येक कोषका लागि महत्वपूर्ण छ । चिकित्सकहरूका अनुसार शरीरका दुईवटा मृगौलाले संयुक्त रूपमा दिनभरमा लगभग १८० लिटरभन्दा बढी रगत फिल्टर गर्ने काम गर्छन् । त्यसमध्ये डेढदेखि दुई लिटर मात्रै पिसाबका रूपमा बाहिर फाल्ने काम हुन्छ र बाँकी १७८ लिटर रगत तथा पानीले शरीरमै फैलाउँछ । यति धेरै काम गर्ने किड्नी स्वास्थ राख्न व्यक्ति आफैं सचेत बन्नुपर्ने राष्ट्रिय मृगौला उपचार सेन्टरका वरिष्ठ चिकित्सक ऋषिकुमार काफ्लेको सुझाव छ ।

चिकित्सकहरूका अनुसार वर्षमा एकपटक मृगौलाको जाँच गर्नु अनिवार्य छ । त्यसदेखि बाहेक मृगौलालाई चाहिने आवश्यक मात्रामा पानी पिउने गर्नुपर्दछ । एक व्यक्तिले सामान्यतः दैनिक अढाईदेखि तीन लिटरसम्म पिसाब हुनेगरी पानी पिउनु चिकित्सकहरुको सुझाव पर्छ । नेपालमा सामान्यतया मृगौला प्रत्यारोपणका लागि साढे तीन लाखदेखि पाँच लाख रुपैयाँसम्म खर्च हुन्छ । तर, प्रत्यारोपणका लागि मृगौला दाता आफ्नो नजिककै नाताबाट हुनुपर्ने भएकोले यो त्यति सहज काम होइन । प्रत्यारोपण गरिसकेपछि खाने औषधि र प्रत्यारोपणअघिको डायलासिस गर्न सामान्य नेपालीको कमाइले धान्न सक्दैन । त्यसैले थोरै पैसा खर्च गरेर हुने स्वास्थ्य परीक्षणबाट आफ्नो शरीरको  महत्पूर्ण अंग किड्नीबारे बेलैमा अपडेट भैरहनु बढी बुद्दिमता ठहरिन्छ ।

-रिया भण्डारी

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

LIVE TV