sort ‘श्रीमान् ! पाँच वर्षको सट्टा तीन वर्षमै संसदकाे निर्वाचन गर्न मिल्दैन’

काठमाडाैँ, ६ माघ । प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्ध परेको रिट निवेदनबमोजिम आज संवैधानिक इजलासमा भएको सुनुवाइमा रिट निवेदकका तर्फबाट अधिवक्ता शिवकुमार यादवले पाँच वर्षका लागि निर्वाचन भएकाले साढे तीन वर्षमै निर्वाचन गर्न नमिल्ने बताउनुभएको छ । संवैधानिक इजलासमा सुनुवाइ भएको आज तेस्रो…

काठमाडाैँ, ६ माघ । प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्ध परेको रिट निवेदनबमोजिम आज संवैधानिक इजलासमा भएको सुनुवाइमा रिट निवेदकका तर्फबाट अधिवक्ता शिवकुमार यादवले पाँच वर्षका लागि निर्वाचन भएकाले साढे तीन वर्षमै निर्वाचन गर्न नमिल्ने बताउनुभएको छ । संवैधानिक इजलासमा सुनुवाइ भएको आज तेस्रो दिन उहाँले रिट निवेदक सन्तोष भण्डारीका तर्फबाट बहस गर्दै मन्त्रिपरिषद्ले सिफारिसमा गर्दैमा राष्ट्रपतिले प्रतिनिधिसभा विघटन गर्न नसक्ने तर्क दिनुभयो ।

रिट निवेदक भण्डारीकै तर्फबाट अधिवक्ता शेरबहादुर ढुङ्गानाले प्रतिनिधिसभा विघटन असंवैधानिक रहेको जनाउँदै कानूनविरूद्व भएको विघटन बदर गरी पुनःस्थापना हुनुपर्ने माग गर्नुभयो । रिट निवेदकका तर्फबाट ३१० जनाले वकालतनामा हालेका छन् ।

गत पुस ११ देखि सर्वाेच्च अदालत, संवैधानिक इजलासमा सुनुवाइ शुरु भई क्षेत्राधिकार विवादमा बहस भएपछि संवैधानिक इजलासमै सुनुवाइ गरिने भनी यही माघ २ गते आदेश भएको थियो । प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशम्शेर जबरा तथा न्यायाधीश विश्वम्भरप्रसाद श्रेष्ठ, अनिलकुमार सिन्हा, सपना मल्ल र तेजबहादुर केसीको संवैधानिक इजलासले शुक्रबार संवैधानिक इजलासमै सुनुवाइ गर्ने तय गरेपछि आजदेखि विषयवस्तुमा प्रवेश गरेर बहस शुुरु भएको हो ।

उक्त विवादमा संवैधानिक इजलास वा बृहत् पूर्ण इजलासमा सुनुवाइ गर्ने भनेर गत पुस २२, २९ गते हुँदै यही माघ २ गते संवैधानिक इजलासमै सुनुवाइ गर्ने तय भएको हो । रिट निवेदक १३ जनामध्ये ११ जनाले उक्त विषय बृहत् पूर्ण इजलासमा सुनुवाइ गर्नुपर्ने माग गर्दै पूरक निवेदन दिएकाले क्षेत्राधिकारका विषयमा लामै बहस र छलफल भयो ।

गत १० पुस गते संवैधानिक इजलासले प्रतिनिधिसभा विघटन गर्नुपर्ने कारणसहित लिखित जवाफ पेश गर्न सरकारका नाममा आदेश जारी गरेको थियो । आदेशअनुसार राष्ट्रपति एवं प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र सभामुखले गत पुस १९ गते महान्यायाधिवक्ता कार्यालयमार्फत लिखित जवाफ पेश गरिसक्नुभएको छ ।

अदालतले प्रतिनिधिसभा विघटनसम्बन्धी सिफारिश र निर्णयको सक्कलप्रति राष्ट्रपति एवं प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयबाट झिकाउने तथा प्रतिनिधिसभामा अविश्वासको प्रस्ताव दर्ता भएको खुल्ने गरी सक्कल रजिष्ट्रारसमेतका कागजात सङ्घीय सचिवालयबाट झिकाउने आदेश जारी गरेको थियो ।

प्रधानमन्त्रीका सिफारिशमा राष्ट्रपतिले यही पुस ५ गते प्रतिनिधिसभा विघटन गरेको निर्णयविरुद्ध राष्ट्रपति एवं प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय, सभामुखलगायतलाई विपक्षी बनाई विघटित प्रतिनिधिसभाका सदस्य देवप्रसाद गुरुङ, कृष्णभक्त पोखरेल, शशी श्रेष्ठ र रामकुमारी झाँक्रीका तर्फबाट अधिवक्ता प्रवेश केसीले निवेदन दायर गर्नुभएको थियो ।

sort प्रतिनिधि सभा विघटनकाे मुद्दामा आज पनि रिट निवेदकका तर्फबाट बहस जारी

काठमाडाैँ, ६ माघ । प्रतिनिधि सभा विघटनविरूद्धकाे मुद्दामा आज (मंगलबार) पनि बहस जारी छ । सर्वोच्च अदालतको संवैधानिक इजलासमा जारी सुनुवाइमा आजको बहस सुरू भएको छ ।  रिट निवेदकका तर्फबाट अधिवक्ता शिवकुमार यादवले मंगलबारकाे बहस सुरू गरेका हुन्। संवैधानिक इजलासमा…

काठमाडाैँ, ६ माघ । प्रतिनिधि सभा विघटनविरूद्धकाे मुद्दामा आज (मंगलबार) पनि बहस जारी छ । सर्वोच्च अदालतको संवैधानिक इजलासमा जारी सुनुवाइमा आजको बहस सुरू भएको छ ।  रिट निवेदकका तर्फबाट अधिवक्ता शिवकुमार यादवले मंगलबारकाे बहस सुरू गरेका हुन्।

संवैधानिक इजलासमा प्रधानमन्त्रीद्वारा  प्रतिनिधि सभा विघटन गरिनु गैरसंवैधानिक कदम रहेकाे भन्दै रिट निवेदक तर्फका अधिवक्ताहरूले विभिन्न तर्क राखेका छन् । आइतबारदेखि निरन्तर सुनुवाइ भइरहेको उक्त मुद्दामा  सोमबार जम्मा २ जना वकिलले बहस गरेका थिए । रिट निवेदकका तर्फबाट एकै वकिलले करिब ३ घण्टा बहस गरेपछि समय लम्बिनसक्नेतर्फ न्यायाधीशले ध्यानाकर्षण गराएका थिए ।

sort डा. बाबुराम भट्टराईको प्रस्ताव- ‘संघीय राजधानी काठमाडौं बाहिर सारौं’

काठमाडौं, ६ माघ । जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) का संघीय परिषद अध्यक्ष डा. बाबुराम भट्टरार्यले संघीय राजधानी काठमाडौं बाहिर सार्नु पर्ने प्रस्ताव अघि सार्नुभएकाे छ । आज (मंगलबार) सामाजिक सञ्जालमा ट्वीट गर्दै पूर्व प्रधानमन्त्री समेत रहेका डा. भट्टराईले विकास र…

काठमाडौं, ६ माघ । जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) का संघीय परिषद अध्यक्ष डा. बाबुराम भट्टरार्यले संघीय राजधानी काठमाडौं बाहिर सार्नु पर्ने प्रस्ताव अघि सार्नुभएकाे छ ।

आज (मंगलबार) सामाजिक सञ्जालमा ट्वीट गर्दै पूर्व प्रधानमन्त्री समेत रहेका डा. भट्टराईले विकास र संरक्षणबीचको अन्तर सम्बन्ध कायम गर्न नसक्दा र भूमाफियालाई छाडा छाड्दा केही दशकमै काठमाडौँ उपत्यका कंक्रिटको जंगल बनेर बस्नै अयोग्य हुने चिन्ता व्यक्त गर्नुभएकाे छ । उहाँले यसको अन्त्यका लागि तुरुन्त राष्ट्रिय भू–उपयोग नीति लागू गर्न समेत माग गर्नुभएकाे छ ।

काठमाडौं महानगरपालिका–१ स्थित ऐतिहासिक महत्व बोकेको कमलपोखरीलाई पुनर्निर्माणका क्रममा मौलिकता मास्न खोजेको भन्दै चौतर्फी विरोध भइरहेका बेला डा. भट्टराईले संघीय राजधानी नै काठमाडौं बाहिर सार्नु पर्ने प्रस्ताव अगाडि सार्नुभएकाे हाे ।

काम रोक्न पुरातत्वले विभागले सोमबार महानगरलाई पत्राचार गरेको भए पनि सो को बेवास्ता गर्दै सोमबार साँझ डोजर नै चलाएकाे थियाे । पोखरी निर्माण गर्दा परम्परागत निर्माण सामग्री तथा प्रविधि प्रयोग गरी प्राचीन स्मारक संरक्षण ऐन २०१३ को परिधिभित्र रही कार्य गर्न र गराउन पुरातत्व विभागको पत्रचारलाई महानगरले बेवास्ता गरेको स्थानीयको भनाइ छ ।

यसै सिलसिलामा पूर्व प्रधानमन्त्री डा.बाबुराम भट्टराईले कमलपोखरी निर्माणलाई लक्षित गर्दै काठमाडौं कंक्रिट जंगल बनेर बस्न अयोग्य हुने संकेत गर्नुभएकाे हाे ।

‘विकास र संरक्षण वीचको अन्तर सम्बन्ध बुझ्न र सन्तुलन कायम गर्न नसक्दा र क्रोनी क्यापिटालिज्मका मुख्य खलपात्र भूमाफियालाई छाडा छोड्दा काठमाण्डौ उपत्यका त केही दशकमा कंक्रिट जंगल बनेर बस्न अयोग्य हुने भयो । तुरून्त राष्ट्रिय भूउपयोग नीति लागू गरौं ! संघीय राजधानी काठमाण्डौ बाहिर सारौं !’ उहाँले लेख्नुभएकाे छ ।

sort एक दर्दनाक दुर्घटना : फुटपाथमा सुतिरहेका मजदूरमाथि ट्रक गुड्दा १३ जनाको मृत्यु !

एजेन्सी, ६ माघ । भारतकाे गुजरातमा सोमबार राति एक दर्दनाक दुर्घटना भएकाे छ । फुटपाथमा सुतिरहेका मजुदरलाई ट्रकले किच्दा कम्तिमा पनि १३ जनाको मृत्यु भएको भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । घटना गुजरात प्रदेशको सुरतमा साेमबार करिब मध्यराततिर भएकाे हाे ।…

एजेन्सी, ६ माघ । भारतकाे गुजरातमा सोमबार राति एक दर्दनाक दुर्घटना भएकाे छ । फुटपाथमा सुतिरहेका मजुदरलाई ट्रकले किच्दा कम्तिमा पनि १३ जनाको मृत्यु भएको भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।

घटना गुजरात प्रदेशको सुरतमा साेमबार करिब मध्यराततिर भएकाे हाे । त्यहास्थित कोसाम्बा क्षेत्रको फुटपाथमा सुतिरहेका मजदूरलाइ ट्रकले किचेकाे थियाे । १८ जनालाई कुल्चिएकाेमा तीमध्ये १३ व्यक्तिको मृत्यु पुष्टि भएकाे छ । उखु बोकेको ट्याक्ट्ररसँग ठोक्किएपछि ट्रकका चालकले नियन्त्रण गुमाएर ट्रक फुटपाथतिर जाेतिएकाे र साे दुर्घटना  हुन पुगेको बताइएको छ।

दैनिक ज्यालादारी गर्ने १८ जना मजदुरहरू राति फुटपाथमै सुतेका थिए । साे घटनामा ५ जना गम्भीर घाइते भएकाे र उनीहरूलाई अस्पताल भर्ना गरिएको छ । एक ६ वर्षीय बालिका भने संयाेगले बँचेकाे बताइएकाे छ । यद्यपि उनका आमा-बुबाले भने साेही फुटपाथमा ज्यान गुमाइसकेका छन् ।

मृतकहरू सबै मजदूर रहेकाे राजस्थानको बन्सवारा जिल्लाको कुशलगढ़का निवासी  रहेकाे बताइएकाे छ ।

घटनास्थलमा तत्कालै प्रहरी पुगेर लाश बरामद गरी पाेस्टमार्टमका लागि पठाइएकाे थियाे भने घाइतेहरूलाइ अस्पताल लगिएकाे थियाे ।

अन्तर्राष्ट्रिय
गुजरात दुर्घटनामा मृत्यु हुनेकाे संख्या १५ पुग्याे, प्रधानमन्त्रीद्वारा राहतको घोषणा

नयाँदिल्ली, ६ माघ । भारतको गुजरात राज्य अन्तर्गत पर्ने सुरतको कासाम्बा क्षेत्रमा भएको ट्रक दुर्घटनामा परी मृत्यु हुनेकाे संख्या १५ पुगेको छ । दुर्घटनामा मृत्यु भएकाको परिवारलाई २ लाख भारतीय रुपैयाँको दरले राहत दिने प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले घोषणा समेत गर्नुभएको छ ।

मृतकप्रति श्रद्धान्जलि व्यक्त गर्दै उहाँले शोक सन्तप्त परिवारजनप्रति सहानुभूति समेत व्यक्त गर्नुभएको छ । मृतकका आफन्तलाई प्रधानमन्त्री राष्ट्रिय सहायता कोषबाट सो रकम दिइने भएको अधिकारीहरुले जानकारी दिएका छन् ।

“सुरतमा भएको दुर्घटनामा परी मानवीय क्षति भएकोमा मलाई अत्यन्त दुःख लागेको छ, यो घटना ज्यादै पीडादायी छ, शोकाकुल परिवारजनप्रति सहानुभूति व्यक्त गर्दै घाइतेहरुको शिघ्र स्वास्थ्य लाभको कामना गर्दछु,” प्रधानमन्त्री मोदीले ट्वीटरमा लेख्नु भएको छ ।

उहाँले घाइते भएकाहरुलाई पनि ५० हजार भारतीय रुपैयाँका दरले राहत रकम उपलब्ध गराइने अर्को ट्वीट मार्फत् जानकारी दिनुभएको छ ।

सुरतको कोसम्बामा सोमबार राति एउटा ट्रकले ठक्कर दिँदा मृत्यु भएका १५ जना मध्ये सात जना महिला, सात जना पुरुष र एक जना १ वर्षीय शिशु रहेको अधिकारीहरुले जनाएका छन् । घाइते भएका ६ जनाको अस्पतालमा उपचार भइरहेको स्थानीय प्रहरीको भनाई छ ।

मुख्य
ललितपुरको चाँगाथलीमा श्रीमान्–श्रीमती घरभित्रै मृत फेला !

काठमाडौं, ६ माघ । ललतिपुरको चाँगाथलीमा एक दम्पत्ति मृत फेला परेका छन् । महालक्ष्मी नगरपालिका ७ चाँगाथलीमा घरभित्रै एक दम्पत्ति मृत अवस्था फेला परेका हुन् ।

मृत फेला पर्नेमा ३२ वर्षीय सागर पोखरेल र उनकी २२ वर्षीय श्रीमती निर्मला पोखरेल रहेका छन् । पाँच महिना अघि मात्र विवाह भएको दम्पत्ति बन्द कोठाभित्र मृत अवस्थामा भेटिएका महानगरीय प्रहरी परिसर ललितपुरले जनाएको छ ।

शव नजिकै ‘सल्फस’ नामक विषको बट्टा पनि बरामद भएकाले आत्महत्या गरेको हुनसक्ने प्रहरीको आशंका छ । प्रहरीले घटना भएको कोठा आसपास कुनै पनि किसिमको नोट फेला पारेको छैन ।

प्रहरीका अनुसार सागर भेटेनरी सामानका सप्लायर हुन् । उनीहरुसँग बाबाआमा पनि बस्दै आएको थिए। शुक्रबार उनीहरुका बाबाआमा आफन्तकोमा गएको मौका पारेर आइतबार राति विष सेवन गरेर आत्महत्या गरेको हुनसक्ने प्रहरीले जनाएको छ।

मृत भेटिएका दम्पतीको शव पोष्टमोर्टमको लागि पाटन अस्पताल लगिएको छ ।

मुख्य
एउटै आयोजनामा तीनवटा समिति गठन भएपछि विवाद, गाउँपालिका अनियमितताको अखडा

रोल्पा, ६ माघ । उर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाई मन्त्रालयबाट रोल्पामा सञ्चालन हुने योजनामा विवाद उत्पन्न भएको छ ।

जिल्लाको परिवर्तन गाउँपालिका वडा नं ६ ओबाङमा सञ्चालन हुन लागेको नयाँ प्रविधिमा आधारित नदी नियन्त्रण कार्यक्रमको उपभोक्ता समिति गठन परिचालन र व्यवस्थापनमा विवाद उत्पन्न भएको हो ।

जनप्रतिनिधि र कर्मचारीको मिलोमतोमा प्रचलित नियम मिच्दै उपभोक्ता समिति गठन गर्ने र योजना ठेक्कामा लिन खोजेपछि स्थानीयले विरोध जनाएका छन् ।

प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दाहरुले नदीबाट सबभन्दा बढी प्रभावित भएको र स्थानीय तहमा उपभोक्ता समिति गठन,सञ्चालन र व्यवस्था सम्बन्धी कार्यविधिले आफूहरु नै समेटिने भएकाले नियमसंगत अगाडि बढ्न माग गरेका छन् । र,यस बारेमा वडा पालिका र जलस्रोत तथा सिंचाई विभागमा समेत मौखिक र लिखित दुबै उजुरी दिएका छन् ।

एउटै आयोजनामा तीनवटा उपभोक्ता समिति गठन

गत साउनमा प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दाले उपभोक्ता समिति गठन गरेका थिए । जारी लकडाउनका कारण थप प्रक्रियाका लागि वडा पालिका जान पाएका थिएनन् ।
तर असोजमा त्यस क्षेत्रभन्दा बाहिर अर्थात माथिल्लो गाउँले समितिका विरुद्ध उपभोक्ता समिति गठन गरि वडा पालिकाबाट सिफारिस लिएको थाहा पाए । यसबारेमा वडा पालिकामा बुझ्दा योजना सम्झौताका लागि सिफारिस समेत लिएको पत्ता लाग्यो ।

त्यसपश्चात प्रभावित क्षेत्रका स्थानीयले यस कदमविरुद्ध आवाज उठाए । र,सिफारिस हेर्दा क्रुटीपूर्ण भेटियो । वडाकै कर्मचारी सम्मिलित समिति गठन गरेको देखिएपछि समिति गठन गर्ने उक्त क्षेत्रकै वडा सदस्य भुपेन्द्र बुढालाई समेत कारबाही गर्न माग गरे ।

वडा अध्यक्ष भानसिंह बुढाले यसउपर कारबाही गर्ने र प्रभावितहरुकै सहभागीतामा समिति गठन गर्ने नियमबमोजिम जाने वातावरण बनाउने बताए । तर, लामो समयसम्म पनि कुनै कदम चाल्न उनले चासो देखाएनन् र स्थानीयको सम्पर्कमा आउने छोडे ।

वडा पालिकाको रवैयाले आजित भएका स्थानीयले गाउँपालिकाको न्यायिक समितिका संयोजक हितकुमारी रोकालाई यसबारेमा जानकारी गराए । उनले पनि कारबाही र त्रुटी सच्याउने आश्वासन दिइन् । तर,लिखित उजुरी लिन मानिनन् ।

केही समयपछि समिति ‘मर्ज’ गर्ने भन्दै गाउँपालिकाले विवादित वडा सदस्य बुढालाई नै पुनः पठायो । प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दाले काम नरोक्ने मनसायले उनीहरुको प्रस्तावमा गएर प्रथम समिति भंग गर्न तयार भए । यसमा वडा सदस्यले पदको ‘बार्गेनिङ’ गरे । स्थानीय सहमत भएनन् र अन्नतः अर्को बैठक गाउँमा बस्ने भन्दै वडा सदस्यलगायतका अन्य त्यँहाबाट हिँडे ।

तर साँझमा सबै स्थानीय घरभित्र छिरेको मौका छोपी वडा सदस्यले आफ्नै रोहबरमा रातारात बैठक बसाली अर्को समिति गर्न गठन गर्न लगाए । नेपाली कांग्रेसको महाधिवेशन प्रतिनिधि भएका दलका पदाधिकारी लगायत नै समितिको पदाधिकारीमा बसेर तेस्रो उपभोक्ता समिति गठन भएपछि स्थानीयले वडा पालिका र जलस्रोत तथा सिंचाई विभागमा पुनर्गठनको मागसहित निवेदन दिएका छन् ।

गाउँपालिका अनियमितताको अखडा

ओबाङमै गाउँपालिकाले ढल निकास सम्बन्धी एउटा योजना ल्यायो । यो योजनाका बारेमा स्थानीयले सम्झौता भएपछि बल्ल थाहा पाए । यसमा स्थानीयलाई थाहा नै नदिएर वडा सदस्य भुपेन्द्र बुढाकै रोहबरमा उपभोक्ता समिति गठन गरिएको रहेछ ।

गाउँपालिकामा यस बारेमा पनि उजुरी पर्यो । स्थानीय सरकारले उजुरीको बेवास्ता गर्दै जर्बजस्ती काम सुरु गर्न लगायो । र, स्थानीयले दिएको उजुरीमा कुनै सुनुवाइ नभएर अहिले योजनाको काम सम्पन्न हुन लागेको छ ।

स्थानीय तहको उपभोक्ता समिति गठन ,परिचालन तथा व्यवस्थापन सम्बन्धी कार्यविधिले प्रष्ट भन्छ,“कर्मचारी र राजनीतिक दलका प्रतिनिधि उपभोक्ता समितिमा बस्न पाइँदैन । ” तर,परिवर्तन गाउँपालिकामा सञ्चालन हुने विभिन्न आयोजनामा यो विषय सामान्य मानिन्छ ।

जनतालाई नियम र विधिको कुरा सिकाउने जनप्रतिनिधि र दलका पदाधिकारी उपभोक्ता समितिको ‘नाइके’ भएका छन् । आफुअनुकूलको टाठाबाँठा दलका प्रतिनिधिको सहभागीतामा कार्यविधि विपरित उपभोक्ता समिति गठन गर्दै योजना ठेक्कामा लिने प्रवृत्ति मौलाएको छ ।

उक्त कार्यविधि नै भन्छ , “उपभोक्ता समितिसँग भएको सम्झौता बमोजिम समिति आफैँले काम गराउनुपर्नेछ । अन्य कुनै निर्माण व्यवसायी वा ठेकेदारलाई ठेक्कामा दिन पाइने छैन ।”
गाउँपालिकामा यो प्रावधानको धज्जी उडाएको पाइन्छ । उपभोक्ता समिति गठन गरेर ठेक्कामा दिने परिपाटी मौलाएको छ । अनुगमन र कारबाही गर्ने स्थानीय सरकार नै मुक
दर्शक भएपछि गाउँपालिकामा कार्यरत कर्मचारी तैँ चुप मैँ चुप छन् ।

उनीहरु खुलेआम अनियमितता देख्न र भोग्न तयार छन् । र,मौका मिलेको ठाउँमा कमिसनको चक्करमा चुर्लुम्म डुबेका छन् । जनप्रतिनिधि नै भक्षक भएपछि योजनामा निश्चित समूहको मनपर्दी देखिन्छ । जनप्रतिनिधिको डोजर मोहले आफ्नै हात जगन्नाथको स्थिति छ । वडास्तरका जनप्रतिनिधि डोजर मालिक वा साझेदारका रुपमा परिचित भएका छन् ।

गल्तीमा समेत आँखा चिम्लिन्छ विभाग

कानूनी प्रावधान विपरित उपभोक्ता समिति गठन भएको विषयमा गाउँपालिकाबाट कुनै सुनुवाइ नभएपछि स्थानीयले योजना सञ्चालन गर्ने जलस्रोत तथा सिंचाई विभागमा यस बारेमा उजुरी दिए ।
विभागका कर्मचारीले प्रमाण हेरेर यसमा क्रुटी नसच्याउँदासम्म कुनै सम्झौता नगर्ने बताए। स्थानीयले केही राहतको महसुस गरे । तर,विभाग पनि आफ्नो अडानमा टिक्न सकेन । स्थानीयको उजुरीलाई बेवास्ता गर्दै उक्त उपभोक्ता समितिसाग नै आयोजना सम्झौता गर्यो ।

यसबारेमा नयाँ प्रविधिमा आधारित नदी नियन्त्रण कार्यक्रमका प्रमुख मनोहर साह आफूले केही गर्न नसक्ने भन्दै पन्छिने गरेको स्थानीयको गुनासो छ । नियमविपरित समिति गठन भएको प्रमाण र उजुरी विभागमा दिएपनि सबै मौन छन् ।

योजना कार्यान्वयन गर्ने निकायले सम्बन्धित गाउँपालिकालाई सोधपुछ गर्न र प्रमाण उपर केरकार गर्न पनि चासो नदेखाएपछि स्थानीय आजित छन् ।


filter_none समाचार
निर्वाचनका लागि तयार रहन प्रजिअको कार्यालय प्रमुखहरुलाई निर्देशन आग्रह
access_time 1:51 pm

रसुवा, ६ माघ । सरकारले तोकेको समयमा आम निर्वाचन सम्पन्न गराउने कार्यका लागि पूर्व तयारी अवस्थामा रहन यहाँका कार्यालय प्रमुखलाई निर्देशन दिइएको छ ।

सरकारी कामको समीक्षा गर्न भेला भएका कार्यालय प्रमुखलाई प्रमुख जिल्ला अधिकारी हरिप्रसाद पन्तले निर्वाचनको तयारीमा रहन निर्देशन र्दिएका हुन् ।

प्रत्येक महिनाको ५ गते कार्यालय प्रमुख भेला भई जिल्लाको समसामयिक विषयमा छलफल गर्ने चलन रहेको छ । निर्वाचनको समय नजिकिँदै गएकोले आ–आफ्ना कार्यालयमा रहेका सवारीसाधनको लगत तयार गरी विवरण पठाउन पनि जिल्ला प्रशासन कार्यालयले आग्रह गरेको छ ।

जनतामाझ प्रदान गरिएको सेवाअन्तर्गत सरकारी निकायबाट भएका काम एवं विकास निर्माणमा गरिएका खर्चको विवरण पनि क्रियाशील सञ्चारकर्मीलाई उपलब्ध गराई आम नागरिकसामु जानकारी गराउने कार्यमा सहयोग पुर्याउन सरोकारवाला निकायलाई स्थानीय प्रशासनले निर्देशन दिएको छ ।

सबै निकायको सहभागितामा विकास निर्माणको स्थलगतरूपमा कार्यप्रगति निरीक्षण गराउने व्यवस्था मिलाउन पनि कार्यालय प्रमुखलाई सुझाव दिइएको छ ।
भए गरेका कामको विवरण सार्वजनिक गर्ने सरकारको कार्यनीति रहे पनि कार्यपालिकामा रहेका राष्ट्रसेवक प्रमुखले पारदर्शी गराउन आलटाल गर्ने समस्या बढिरहेको अवस्थामा प्रजिअको निर्देशनले आमनागरिकमाझ सुसूचित गराउने कार्यमा मद्दत पुग्ने आकलन गरिएको छ ।

यस्तै सरकारी सवारीसाधन दुरूपयोग हुनथालेको भन्ने जनगुनासोलाई मध्यनजर राख्दै कार्यालय प्रमुखमाझ प्रजिअ पन्तले अबका दिनमा सरकारी साधन गुडाउनु पर्दा कामको विवरण खोली जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई जानकारी दिन आग्रह गरेका छन् ।

बिदाको दिन सरकारी सवारी साधन गुडाउनु पूर्व जिल्ला प्रशासनको स्वीकृति लिनुपर्ने प्रावधान कार्यान्वयन नभएको पाइएको र आफूखुशी हिँडेका सवारी साधन कुनै कारणले क्षति भएमा त्यसको जवाफदेही स्वयं कार्यालय प्रमुखनै हुनुपर्ने जिल्ला प्रशासन कार्यालय रसुवाले स्पष्ट पारेको छ । रासस

अर्जेन्टिनामा ६.४ म्याग्नीच्युडको भूकम्प
access_time 1:34 pm

एजेन्सी, ६ माघ । दक्षिण अमेरिकी मुलुक अर्जेन्टिनामा सोमबार ६.४ म्याग्नीच्युडको शक्तिशाली भूकम्प गएको छ । अमेरिकी भौगर्भिक सर्भेका अनुसार भूकम्पबाट अर्जेन्टिनाको पश्चिम तथा मध्य क्षेत्रमा ठूलै हलचल उत्पन्न भएको थियो । तर उक्त क्षेत्रमा कुनै क्षति भए नभएको बारेमा केही थाहा भइनसकेको प्रहरीले जनाएको छ ।

भूकम्प स्थानीय समयअनुसार राति ११ बजेर ४५ मिनेटमा भूकम्प गएको थियो । यो भूकम्प जमिनको सतहबाट करिब २० किलोमिटर गहिराईमा गएको अमेरिकी भौगर्भिक सर्भेले जनाएको छ ।

भूकम्पको केन्द्र सान जुआन प्रान्तको पोसिटी नगर क्षेत्र नजिक रहेको थियो । यो ठाउँ अर्जेन्टिनाको राजधानी ब्युनस आयर्सबाट करिब एक हजार किलोमिटर टाढा छ ।

भूकम्पका कारण सान जुआन प्रान्तका कतिपय शहर बजारमा केहीबेर विद्युत आपूर्ति बन्द भएको थियो । भूकम्पको धक्का मेन्डोजा, कोर्डोबा, सान्ता फे, ला रियोजो र ब्युनस आयर्स प्रान्तमा पनि महशुस गरिएको थियो ।

‘श्रीमान् ! पाँच वर्षको सट्टा तीन वर्षमै संसदकाे निर्वाचन गर्न मिल्दैन’
access_time 1:34 pm

काठमाडाैँ, ६ माघ । प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्ध परेको रिट निवेदनबमोजिम आज संवैधानिक इजलासमा भएको सुनुवाइमा रिट निवेदकका तर्फबाट अधिवक्ता शिवकुमार यादवले पाँच वर्षका लागि निर्वाचन भएकाले साढे तीन वर्षमै निर्वाचन गर्न नमिल्ने बताउनुभएको छ । संवैधानिक इजलासमा सुनुवाइ भएको आज तेस्रो दिन उहाँले रिट निवेदक सन्तोष भण्डारीका तर्फबाट बहस गर्दै मन्त्रिपरिषद्ले सिफारिसमा गर्दैमा राष्ट्रपतिले प्रतिनिधिसभा विघटन गर्न नसक्ने तर्क दिनुभयो ।

रिट निवेदक भण्डारीकै तर्फबाट अधिवक्ता शेरबहादुर ढुङ्गानाले प्रतिनिधिसभा विघटन असंवैधानिक रहेको जनाउँदै कानूनविरूद्व भएको विघटन बदर गरी पुनःस्थापना हुनुपर्ने माग गर्नुभयो । रिट निवेदकका तर्फबाट ३१० जनाले वकालतनामा हालेका छन् ।

गत पुस ११ देखि सर्वाेच्च अदालत, संवैधानिक इजलासमा सुनुवाइ शुरु भई क्षेत्राधिकार विवादमा बहस भएपछि संवैधानिक इजलासमै सुनुवाइ गरिने भनी यही माघ २ गते आदेश भएको थियो । प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशम्शेर जबरा तथा न्यायाधीश विश्वम्भरप्रसाद श्रेष्ठ, अनिलकुमार सिन्हा, सपना मल्ल र तेजबहादुर केसीको संवैधानिक इजलासले शुक्रबार संवैधानिक इजलासमै सुनुवाइ गर्ने तय गरेपछि आजदेखि विषयवस्तुमा प्रवेश गरेर बहस शुुरु भएको हो ।

उक्त विवादमा संवैधानिक इजलास वा बृहत् पूर्ण इजलासमा सुनुवाइ गर्ने भनेर गत पुस २२, २९ गते हुँदै यही माघ २ गते संवैधानिक इजलासमै सुनुवाइ गर्ने तय भएको हो । रिट निवेदक १३ जनामध्ये ११ जनाले उक्त विषय बृहत् पूर्ण इजलासमा सुनुवाइ गर्नुपर्ने माग गर्दै पूरक निवेदन दिएकाले क्षेत्राधिकारका विषयमा लामै बहस र छलफल भयो ।

गत १० पुस गते संवैधानिक इजलासले प्रतिनिधिसभा विघटन गर्नुपर्ने कारणसहित लिखित जवाफ पेश गर्न सरकारका नाममा आदेश जारी गरेको थियो । आदेशअनुसार राष्ट्रपति एवं प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र सभामुखले गत पुस १९ गते महान्यायाधिवक्ता कार्यालयमार्फत लिखित जवाफ पेश गरिसक्नुभएको छ ।

अदालतले प्रतिनिधिसभा विघटनसम्बन्धी सिफारिश र निर्णयको सक्कलप्रति राष्ट्रपति एवं प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयबाट झिकाउने तथा प्रतिनिधिसभामा अविश्वासको प्रस्ताव दर्ता भएको खुल्ने गरी सक्कल रजिष्ट्रारसमेतका कागजात सङ्घीय सचिवालयबाट झिकाउने आदेश जारी गरेको थियो ।

प्रधानमन्त्रीका सिफारिशमा राष्ट्रपतिले यही पुस ५ गते प्रतिनिधिसभा विघटन गरेको निर्णयविरुद्ध राष्ट्रपति एवं प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय, सभामुखलगायतलाई विपक्षी बनाई विघटित प्रतिनिधिसभाका सदस्य देवप्रसाद गुरुङ, कृष्णभक्त पोखरेल, शशी श्रेष्ठ र रामकुमारी झाँक्रीका तर्फबाट अधिवक्ता प्रवेश केसीले निवेदन दायर गर्नुभएको थियो ।

गुजरात दुर्घटनामा मृत्यु हुनेकाे संख्या १५ पुग्याे, प्रधानमन्त्रीद्वारा राहतको घोषणा
access_time 1:17 pm

नयाँदिल्ली, ६ माघ । भारतको गुजरात राज्य अन्तर्गत पर्ने सुरतको कासाम्बा क्षेत्रमा भएको ट्रक दुर्घटनामा परी मृत्यु हुनेकाे संख्या १५ पुगेको छ । दुर्घटनामा मृत्यु भएकाको परिवारलाई २ लाख भारतीय रुपैयाँको दरले राहत दिने प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले घोषणा समेत गर्नुभएको छ ।

मृतकप्रति श्रद्धान्जलि व्यक्त गर्दै उहाँले शोक सन्तप्त परिवारजनप्रति सहानुभूति समेत व्यक्त गर्नुभएको छ । मृतकका आफन्तलाई प्रधानमन्त्री राष्ट्रिय सहायता कोषबाट सो रकम दिइने भएको अधिकारीहरुले जानकारी दिएका छन् ।

“सुरतमा भएको दुर्घटनामा परी मानवीय क्षति भएकोमा मलाई अत्यन्त दुःख लागेको छ, यो घटना ज्यादै पीडादायी छ, शोकाकुल परिवारजनप्रति सहानुभूति व्यक्त गर्दै घाइतेहरुको शिघ्र स्वास्थ्य लाभको कामना गर्दछु,” प्रधानमन्त्री मोदीले ट्वीटरमा लेख्नु भएको छ ।

उहाँले घाइते भएकाहरुलाई पनि ५० हजार भारतीय रुपैयाँका दरले राहत रकम उपलब्ध गराइने अर्को ट्वीट मार्फत् जानकारी दिनुभएको छ ।

सुरतको कोसम्बामा सोमबार राति एउटा ट्रकले ठक्कर दिँदा मृत्यु भएका १५ जना मध्ये सात जना महिला, सात जना पुरुष र एक जना १ वर्षीय शिशु रहेको अधिकारीहरुले जनाएका छन् । घाइते भएका ६ जनाको अस्पतालमा उपचार भइरहेको स्थानीय प्रहरीको भनाई छ ।

ललितपुरको चाँगाथलीमा श्रीमान्–श्रीमती घरभित्रै मृत फेला !
access_time 1:06 pm

काठमाडौं, ६ माघ । ललतिपुरको चाँगाथलीमा एक दम्पत्ति मृत फेला परेका छन् । महालक्ष्मी नगरपालिका ७ चाँगाथलीमा घरभित्रै एक दम्पत्ति मृत अवस्था फेला परेका हुन् ।

मृत फेला पर्नेमा ३२ वर्षीय सागर पोखरेल र उनकी २२ वर्षीय श्रीमती निर्मला पोखरेल रहेका छन् । पाँच महिना अघि मात्र विवाह भएको दम्पत्ति बन्द कोठाभित्र मृत अवस्थामा भेटिएका महानगरीय प्रहरी परिसर ललितपुरले जनाएको छ ।

शव नजिकै ‘सल्फस’ नामक विषको बट्टा पनि बरामद भएकाले आत्महत्या गरेको हुनसक्ने प्रहरीको आशंका छ । प्रहरीले घटना भएको कोठा आसपास कुनै पनि किसिमको नोट फेला पारेको छैन ।

प्रहरीका अनुसार सागर भेटेनरी सामानका सप्लायर हुन् । उनीहरुसँग बाबाआमा पनि बस्दै आएको थिए। शुक्रबार उनीहरुका बाबाआमा आफन्तकोमा गएको मौका पारेर आइतबार राति विष सेवन गरेर आत्महत्या गरेको हुनसक्ने प्रहरीले जनाएको छ।

मृत भेटिएका दम्पतीको शव पोष्टमोर्टमको लागि पाटन अस्पताल लगिएको छ ।

एउटै आयोजनामा तीनवटा समिति गठन भएपछि विवाद, गाउँपालिका अनियमितताको अखडा
access_time 1:04 pm

रोल्पा, ६ माघ । उर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाई मन्त्रालयबाट रोल्पामा सञ्चालन हुने योजनामा विवाद उत्पन्न भएको छ ।

जिल्लाको परिवर्तन गाउँपालिका वडा नं ६ ओबाङमा सञ्चालन हुन लागेको नयाँ प्रविधिमा आधारित नदी नियन्त्रण कार्यक्रमको उपभोक्ता समिति गठन परिचालन र व्यवस्थापनमा विवाद उत्पन्न भएको हो ।

जनप्रतिनिधि र कर्मचारीको मिलोमतोमा प्रचलित नियम मिच्दै उपभोक्ता समिति गठन गर्ने र योजना ठेक्कामा लिन खोजेपछि स्थानीयले विरोध जनाएका छन् ।

प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दाहरुले नदीबाट सबभन्दा बढी प्रभावित भएको र स्थानीय तहमा उपभोक्ता समिति गठन,सञ्चालन र व्यवस्था सम्बन्धी कार्यविधिले आफूहरु नै समेटिने भएकाले नियमसंगत अगाडि बढ्न माग गरेका छन् । र,यस बारेमा वडा पालिका र जलस्रोत तथा सिंचाई विभागमा समेत मौखिक र लिखित दुबै उजुरी दिएका छन् ।

एउटै आयोजनामा तीनवटा उपभोक्ता समिति गठन

गत साउनमा प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दाले उपभोक्ता समिति गठन गरेका थिए । जारी लकडाउनका कारण थप प्रक्रियाका लागि वडा पालिका जान पाएका थिएनन् ।
तर असोजमा त्यस क्षेत्रभन्दा बाहिर अर्थात माथिल्लो गाउँले समितिका विरुद्ध उपभोक्ता समिति गठन गरि वडा पालिकाबाट सिफारिस लिएको थाहा पाए । यसबारेमा वडा पालिकामा बुझ्दा योजना सम्झौताका लागि सिफारिस समेत लिएको पत्ता लाग्यो ।

त्यसपश्चात प्रभावित क्षेत्रका स्थानीयले यस कदमविरुद्ध आवाज उठाए । र,सिफारिस हेर्दा क्रुटीपूर्ण भेटियो । वडाकै कर्मचारी सम्मिलित समिति गठन गरेको देखिएपछि समिति गठन गर्ने उक्त क्षेत्रकै वडा सदस्य भुपेन्द्र बुढालाई समेत कारबाही गर्न माग गरे ।

वडा अध्यक्ष भानसिंह बुढाले यसउपर कारबाही गर्ने र प्रभावितहरुकै सहभागीतामा समिति गठन गर्ने नियमबमोजिम जाने वातावरण बनाउने बताए । तर, लामो समयसम्म पनि कुनै कदम चाल्न उनले चासो देखाएनन् र स्थानीयको सम्पर्कमा आउने छोडे ।

वडा पालिकाको रवैयाले आजित भएका स्थानीयले गाउँपालिकाको न्यायिक समितिका संयोजक हितकुमारी रोकालाई यसबारेमा जानकारी गराए । उनले पनि कारबाही र त्रुटी सच्याउने आश्वासन दिइन् । तर,लिखित उजुरी लिन मानिनन् ।

केही समयपछि समिति ‘मर्ज’ गर्ने भन्दै गाउँपालिकाले विवादित वडा सदस्य बुढालाई नै पुनः पठायो । प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दाले काम नरोक्ने मनसायले उनीहरुको प्रस्तावमा गएर प्रथम समिति भंग गर्न तयार भए । यसमा वडा सदस्यले पदको ‘बार्गेनिङ’ गरे । स्थानीय सहमत भएनन् र अन्नतः अर्को बैठक गाउँमा बस्ने भन्दै वडा सदस्यलगायतका अन्य त्यँहाबाट हिँडे ।

तर साँझमा सबै स्थानीय घरभित्र छिरेको मौका छोपी वडा सदस्यले आफ्नै रोहबरमा रातारात बैठक बसाली अर्को समिति गर्न गठन गर्न लगाए । नेपाली कांग्रेसको महाधिवेशन प्रतिनिधि भएका दलका पदाधिकारी लगायत नै समितिको पदाधिकारीमा बसेर तेस्रो उपभोक्ता समिति गठन भएपछि स्थानीयले वडा पालिका र जलस्रोत तथा सिंचाई विभागमा पुनर्गठनको मागसहित निवेदन दिएका छन् ।

गाउँपालिका अनियमितताको अखडा

ओबाङमै गाउँपालिकाले ढल निकास सम्बन्धी एउटा योजना ल्यायो । यो योजनाका बारेमा स्थानीयले सम्झौता भएपछि बल्ल थाहा पाए । यसमा स्थानीयलाई थाहा नै नदिएर वडा सदस्य भुपेन्द्र बुढाकै रोहबरमा उपभोक्ता समिति गठन गरिएको रहेछ ।

गाउँपालिकामा यस बारेमा पनि उजुरी पर्यो । स्थानीय सरकारले उजुरीको बेवास्ता गर्दै जर्बजस्ती काम सुरु गर्न लगायो । र, स्थानीयले दिएको उजुरीमा कुनै सुनुवाइ नभएर अहिले योजनाको काम सम्पन्न हुन लागेको छ ।

स्थानीय तहको उपभोक्ता समिति गठन ,परिचालन तथा व्यवस्थापन सम्बन्धी कार्यविधिले प्रष्ट भन्छ,“कर्मचारी र राजनीतिक दलका प्रतिनिधि उपभोक्ता समितिमा बस्न पाइँदैन । ” तर,परिवर्तन गाउँपालिकामा सञ्चालन हुने विभिन्न आयोजनामा यो विषय सामान्य मानिन्छ ।

जनतालाई नियम र विधिको कुरा सिकाउने जनप्रतिनिधि र दलका पदाधिकारी उपभोक्ता समितिको ‘नाइके’ भएका छन् । आफुअनुकूलको टाठाबाँठा दलका प्रतिनिधिको सहभागीतामा कार्यविधि विपरित उपभोक्ता समिति गठन गर्दै योजना ठेक्कामा लिने प्रवृत्ति मौलाएको छ ।

उक्त कार्यविधि नै भन्छ , “उपभोक्ता समितिसँग भएको सम्झौता बमोजिम समिति आफैँले काम गराउनुपर्नेछ । अन्य कुनै निर्माण व्यवसायी वा ठेकेदारलाई ठेक्कामा दिन पाइने छैन ।”
गाउँपालिकामा यो प्रावधानको धज्जी उडाएको पाइन्छ । उपभोक्ता समिति गठन गरेर ठेक्कामा दिने परिपाटी मौलाएको छ । अनुगमन र कारबाही गर्ने स्थानीय सरकार नै मुक
दर्शक भएपछि गाउँपालिकामा कार्यरत कर्मचारी तैँ चुप मैँ चुप छन् ।

उनीहरु खुलेआम अनियमितता देख्न र भोग्न तयार छन् । र,मौका मिलेको ठाउँमा कमिसनको चक्करमा चुर्लुम्म डुबेका छन् । जनप्रतिनिधि नै भक्षक भएपछि योजनामा निश्चित समूहको मनपर्दी देखिन्छ । जनप्रतिनिधिको डोजर मोहले आफ्नै हात जगन्नाथको स्थिति छ । वडास्तरका जनप्रतिनिधि डोजर मालिक वा साझेदारका रुपमा परिचित भएका छन् ।

गल्तीमा समेत आँखा चिम्लिन्छ विभाग

कानूनी प्रावधान विपरित उपभोक्ता समिति गठन भएको विषयमा गाउँपालिकाबाट कुनै सुनुवाइ नभएपछि स्थानीयले योजना सञ्चालन गर्ने जलस्रोत तथा सिंचाई विभागमा यस बारेमा उजुरी दिए ।
विभागका कर्मचारीले प्रमाण हेरेर यसमा क्रुटी नसच्याउँदासम्म कुनै सम्झौता नगर्ने बताए। स्थानीयले केही राहतको महसुस गरे । तर,विभाग पनि आफ्नो अडानमा टिक्न सकेन । स्थानीयको उजुरीलाई बेवास्ता गर्दै उक्त उपभोक्ता समितिसाग नै आयोजना सम्झौता गर्यो ।

यसबारेमा नयाँ प्रविधिमा आधारित नदी नियन्त्रण कार्यक्रमका प्रमुख मनोहर साह आफूले केही गर्न नसक्ने भन्दै पन्छिने गरेको स्थानीयको गुनासो छ । नियमविपरित समिति गठन भएको प्रमाण र उजुरी विभागमा दिएपनि सबै मौन छन् ।

योजना कार्यान्वयन गर्ने निकायले सम्बन्धित गाउँपालिकालाई सोधपुछ गर्न र प्रमाण उपर केरकार गर्न पनि चासो नदेखाएपछि स्थानीय आजित छन् ।

भारतीय रक्षामन्त्री भन्छन्- ‘नेपाल र भारतबीच दाजुभाइकाे जस्ताे सम्बन्ध छ, शत्रुता कल्पना पनि गर्न सकिन्‍न’
access_time 1:00 pm

नयाँदिल्ली, ६ माघ । भारतीय रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहले नेपाल-भारत सम्बन्ध अटुट रहेकाे भन्दै नेपालसँग शत्रुता कल्पना पनि गर्न नसकिने कुरा रहेकाे बताएका छन्  । त्यहाँकाे टेलिभिजन च्यानल ‘आजतक’मा आइतबार एक अन्तर्वार्ता दिँदै उनले नेपाल-भारत सम्बन्ध दाजुभाइको जस्ताे रहेकाे बताएका हुन् ।

उनले कहिलेकाहीँ दाजुभाइमा अविश्वास सिर्जना हुन सक्ने भन्दै त्यसलाई बातचितबाट समाधान गर्न सकिने तर स्थायी शत्रुता कल्पनासम्म गर्न नसकिने धारणा उक्त टेलिभिजनमार्फत दिएका हुन् । राजनीतिक रूपमा सम्बन्ध उतारचढावपूर्ण भए पनि जनस्तरमा भने सदियाैँदेखि दुवै देशबीच प्रगाढ सम्बन्ध रहेकाे उनकाे भनाइ थियाे ।

‘नेपालसँग हाम्राे धेरै पुरानाे प्रगाढ सांस्कृतिक सम्बन्ध छ,’ उनले भनेका छन्, ‘नेपाल केवल हाम्रो छिमेकी मात्र हैन, भाइ पनि हो । दाजुभाइमा कहिलेकाहीँ अविश्वास हाेला, नेपालले हाम्रो बारे जेजस्ता टिप्पणी गरे पनि म त्यस्ताे प्रतिकूल टिप्पणी गर्न सक्दिनँ ।’  सिंहले दुवै देशबीच समस्या भए संवादबाटै समाधान निकाल्न सकिने समेत बताए ।

गत साता मात्रै परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवाली भारत भ्रमण गरी फर्केका छन् । साे क्रममा मन्त्री ज्ञवालीले त्यहाँका रक्षामनत्री सिंह र विदेशमन्त्री एस जयशंकरसँग  भेटवार्ता गरे पनि प्रधानमन्त्री नरेन्द्र माेदीसँग भने सामान्य शिष्टाचार भेट पनि हुन सकेन । दिल्लीमा  रहँदा मन्त्री ज्ञवालीकाे टाेलीले प्रधानमन्त्री मोदीलगायत उच्च राजनीतिक नेतृत्वसँग भेट्ने प्रयास गरे  पनि  मोदीले भेट नदिएको भन्दै नेपालमा चर्को अालाेचना भइरहेकाे छ ।

कञ्चनरुप–तिरहुत जोड्ने पुल निर्माण अलपत्र
access_time 12:34 pm

सप्तरी, ६ माघ । सप्तरीको दुईवटा स्थानीय तह पालिका जोड्ने ठाउँमा विगत सात वर्षदेखि पक्की पुल निर्माण कार्य अलपत्र रहेको पाइएको छ । लामो समयदेखि सप्तरीको कञ्चनरुप नगरपालिका र तिरहुत गाउँपालिका जोड्ने सुन्दरीखोलामा बन्ने पुल अहिलेसम्म बन्न सकेको छैन ।

करीब सात वर्षअगाडि निर्माण कार्य थालिएको सो पुल निर्माण कार्य रोकिएपछि अहिलेसम्म पक्की पुल निर्माणको काम पूरा हुन नसकेको गुनासोसमेत पाइएको छ । आर्थिक वर्ष २०७१/७२ देखि पुलको काम शुरु गरेर आव २०७३/७४ मा बनाई सक्नुपर्नेमा आव २०७६/७७ सम्म पनि काम पूरा हुन नसकेको स्थानीयवासी विजय महत्मान यादवले जानकारी दिनुभयो ।

तीन वर्षमा सुन्दरीखोलामा बन्नुपर्ने सो पुल ७ वर्ष बित्दा पनि बन्न नसकेका कारण बर्सात र बाढी आएको बेला सो नदी तर्न समस्या हुने गरेको यादवले गुनासो गर्नुभयो । पुल निर्माणको समयमा नसकेका कारणले बाढीपहिरो आउने बेलामा पनि ओहोरदोहोर गर्न कठिनाइसमेत हुने गरेको स्थानीयवासीको आरोप रहेको छ । पुल निर्माण नहँुदा तिरहुत गाउँपालिकाको पिपराही, गोइठी मैनाकडेरी र धनपुरी गाउँका करीब दुई हजारका हाराहारीमा स्थानीय जनता कञ्चनपुर बजार आउन जान समस्या खोगिरहेको स्थानीयवासी मुकेश यादवको भनाइ छ ।

सडक डिभिजन लहान कार्यालाय सिरहामार्फत ठेक्का पाएका नीलगिरि कन्स्ट्रक्शनले तीन वर्षमा पुल निर्माण सम्पन्न गर्नुपर्ने तर सात वर्षमा पनि पुल निर्माण गर्न सकेका छैनन् । निर्माण नसकेका कारण बाढीको समयमा स्थानीय जनताले दुःख पाउनाका साथै बजारबाट खाद्यान्न सामग्री पनि ल्याउन समस्या हुने गरेको यादवको गुनासो छ । पुल निर्माणका काम तीन वर्षमा सम्पन्न गनुपर्ने पक्की पुल नबनेपछि वर्षा र बाढी आएको बेला आवतजावतमा समेत समस्या हुने गरेको छ ।

बर्खायाममा हजारौँ जनतालाई मर्का पर्नाका साथै कुनै सवारी साधनसमेत वारपार गर्न अहिले पनि नदीमा बालुवा रहेका कारण समस्या हुने गरेको स्थानीयको भनाइ छ । बरमझिया र कञ्चनपुरबाट पश्चिम भएर तिरहुत गाउँपालिकातर्फ जाने बाटोमा पर्ने सुन्दरीखोलामा तीन वर्षमा पुल निर्माण सम्पन्न गर्नुपर्ने तर ७ वर्षमा समेत बन्न नसकेको स्थानीयको गुनासो छ ।

बिरामी परेको बेला खोलापार गर्न मान्छेलाई साह्रै कठिनाइ हुने गरेको बताउँदै यस विषयमा पटकपटक सम्बन्धित निकायलाई जानकारी गराइए पनि केही सुनुवाइ हुन नसकेको स्थानीय नरेन्द्र यादवले गुनासो गर्नुभयो ।

अर्घाखाँची : एक वृद्धाले पाइन् ८० वर्षमा नागरिकता !
access_time 12:31 pm

अर्घाखाँची, ६ माघ । यहाँको मालारानी गाउँपालिका– ३ की एक वृद्ध महिलाले ८० वर्षको उमेरमा नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्र प्राप्त गरेकी छन् । १६ वर्षमा नेपाली नागरिकता प्राप्त गर्ने कानूनी प्रावधान रहेपनि ती महिलाले ८० वर्षमा बल्ल नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्र पाएकी हुन् ।

मानसिक सन्तुलन गुमाएकी महिलालाई मालारानी–३ का वडाध्यक्ष शोभाखर खनालको पहलमा उहाँ बसेको छोरीकै घर सन्धिखर्क नगरपालिका–२ कुरमा पुगेर प्रमुख जिल्ला अधिकारी विष्णु पौडेलको नेतृत्वमा गएको जिल्ला प्रशासन कार्यालयका टोलीले नागरिकता प्रदान गरेको हो ।

८० वर्षको उमेरमा घरमै पुगेर नागरिकता दिएपछि उहाँका आफन्त खुशी भएका छन् । नागरिकता नपाएको र हाल ती महिला सन्धिखर्क–२ स्थित छोरीको घरमा बसेकी खबर पाएपछि प्रमुख जिल्ला अधिकारीसँग समन्वय गरेर उहाँ बसेको स्थानमै पुगेर नागरिकताको सिफारिस तथा सनाखत गरेर नागरिकता प्रदान गरिएको वडाध्यक्ष खनालले बताउनुभयो ।

नागरिकताको सिफारिस लिन मालारानी गाउँपालिका–३ खादहमा पुग्नुपर्ने । मानसिक सन्तुलनसमेत गुमाएकी महिलालाई वडा कार्यलय तथा जिल्ला प्रशासन कार्यलयमा समेत ल्याउन असजिलो हुने भएपछि घरमै गएर सबै कागजी प्रक्रिया पूरा गरी नागरिकता प्रदान गरिएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी विष्णु पौडेलले बताउनुभयो । नागरिकता नहँुदा वृद्ध भत्तासमेत खानबाट वञ्चित भएकी महिलालाई अबदेखि नागरिकताको आधारमा वृद्ध भत्ता समेत प्रदान गरिने वडाध्यक्ष खनालको भनाइ छ । आफ्नो वडाको मानिस खोजी गरी अर्को नगरपालिकामा समेत आएर नागरिकता दिलाउन पहल गरेकोमा वडाध्यक्षको सबैले खुलेरै प्रशंसा गरेका थिए ।

सन्धिखर्क नगरपालिकाका उपप्रमुख ठाकुरकुमार विक, प्रमुख जिल्ला अधिकारी विष्णु पौडेल, प्रहरी नायब उपरीक्षक माधब बुढाथोकी, सशस्त्र प्रहरीका प्रहरी नायब उपरीक्षक रामकृष्ण महर्जन, मालारानी– ३ का वडाध्यक्ष शोभाखर खनाललगायतको टोली घरमै पुगेर नागरिकता प्रदान गरेको हो ।

प्रतिनिधि सभा विघटनकाे मुद्दामा आज पनि रिट निवेदकका तर्फबाट बहस जारी
access_time 12:03 pm

काठमाडाैँ, ६ माघ । प्रतिनिधि सभा विघटनविरूद्धकाे मुद्दामा आज (मंगलबार) पनि बहस जारी छ । सर्वोच्च अदालतको संवैधानिक इजलासमा जारी सुनुवाइमा आजको बहस सुरू भएको छ ।  रिट निवेदकका तर्फबाट अधिवक्ता शिवकुमार यादवले मंगलबारकाे बहस सुरू गरेका हुन्।

संवैधानिक इजलासमा प्रधानमन्त्रीद्वारा  प्रतिनिधि सभा विघटन गरिनु गैरसंवैधानिक कदम रहेकाे भन्दै रिट निवेदक तर्फका अधिवक्ताहरूले विभिन्न तर्क राखेका छन् । आइतबारदेखि निरन्तर सुनुवाइ भइरहेको उक्त मुद्दामा  सोमबार जम्मा २ जना वकिलले बहस गरेका थिए । रिट निवेदकका तर्फबाट एकै वकिलले करिब ३ घण्टा बहस गरेपछि समय लम्बिनसक्नेतर्फ न्यायाधीशले ध्यानाकर्षण गराएका थिए ।

मध्यवर्ती क्षेत्रका कारण उद्योग स्थापना गर्न समस्या
access_time 11:58 am

कावासोती, ६ माघ । मध्यवर्ती क्षेत्रका कारण नवलपरासी (बर्दघाट सुस्तापूर्व) नवलपुरमा उद्योग स्थापना गर्न समस्या हुने गरेको यहाँका उद्योगीले गुनासो गरेका छन् । आठ वटा स्थानीय तह रहेको नवलपुरका पाँच स्थानीय तह चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्रमा पर्दछन् ।

जिल्लाको राजमार्गसँगै जोडिएका गैँडाकोट, देवचुली, कावासोती र मध्यविन्दु नगरपालिका साथै विनयी त्रिवेणी गाउँपालिकाको धेरैजसो क्षेत्र मध्यवर्तीको सीमाभित्र पर्दछन् । मध्यवर्ती क्षेत्रमा कुनै पनि उद्योग स्थापना गर्न निक्कै समस्या हुने गरेको नवलपुर उद्योग वाणिज्य सङ्घका अध्यक्ष डासुराज पोखरेलले बताउनुभयो ।

राजमार्गदेखि नजिकैको र उद्योग स्थापनाका दृष्टिले सहज भएका सबैजसो क्षेत्रमा मध्यवर्तीका कारण उद्योगीले उद्योग स्थापना गर्न नचाहेको सङ्घका अध्यक्ष पोखरेलले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार यस क्षेत्रमा जुनसुकै उद्योग स्थापना गर्नका लागि अनुमति लिन चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको कसरा पुग्नुपर्छ । “यहाँ कसैले उद्योग खोल्ल चाह्यो भने घरेलु कार्यालय मात्रै गएर हुँदैन, वडाको सिफारिस बोकेर चितवनको कसरा धाउनुपर्छ”, उहाँले भन्नुभयो, “त्यसैले चाहेर पनि यहाँ कोही उद्योग व्यापार गर्न नआउने परिस्थिति बनेको छ ।”

भारतीय सीमासँग जोडिएको जिल्ला भएकाले कच्चापदार्थ ढुवानीलगायतका दृष्टिले उद्योग स्थापनाका लागि यहाँ उद्योगीहरुले चासो दिने गरेको भए पनि स्थापनाका लागि धेरै झन्झटिलो भएकोले लगानी गर्न हिच्किचाउने गरेको उहाँको भनाइ छ ।

गण्डकी प्रदेशकै उद्योग स्थापनाका दृष्टिले उचित वातावरण भएको जिल्ला नवलपुर भए पनि मध्यवर्तीका कारण सहजरूपमा स्थापना गर्न सक्ने अवस्था नभएको उद्योग वाणिज्य महासङ्घ गण्डकी प्रदेशका उपाध्यक्ष ओमप्रकाश पौडेलले बताउनुभयो ।

देशकै मध्यभागमा रहेकाले यहाँ उद्योग स्थापना गरे उत्पादित सामग्री देशको पूर्वी भागदेखि पश्चिमसम्म लैजान सहज हुने भए पनि चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्रका कारण जति उद्योग स्थापना हुनुपर्ने हो त्यति हुन नसकेको उपाध्यक्ष पौडेलले बताउनुभयो ।

समथर भाग मध्यवर्ती क्षेत्रमा पर्ने र पहाडी क्षेत्रमा पूर्वाधार निर्माण गरी उद्योग स्थापना गर्न लगानी धेरै लाग्ने हँुदा जिल्लामा उद्योगमैत्री वातावरण बन्न नसकेको उद्योगीहरूले बताएका छन् ।

जिल्लामा कावासोतीको लोकाहा क्षेत्रमा औद्योगिक क्षेत्र निर्माण गर्ने भनिए पनि त्यसका लागि प्रदेश सरकारले उचित बजेट विनियोजन गरी काम शुरु गर्न सकेको छैन् । “औद्योगिक क्षेत्र निर्माण भएको भए पनि केही राहत हुने थियो, यसले गति लिनसकेको छैन” अध्यक्ष पोखरेलले, “जसले गर्दा उद्योग स्थापना जति मात्रमा हुनुपर्ने थियो त्यति हुन सकेको छैन । ”

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जले मध्यवर्ती सीमा क्षेत्र तय गरेर पत्र पठाएको र यस क्षेत्रमा मध्यवर्तीको सहमति लिएर मात्रै उद्योग स्थापना गर्नुपर्ने प्रावधान रहेको घरेलु तथा साना उद्योग कार्यालय नवलपुरका प्रमुख विक्रम सुवेदीले बताउनुभयो । यसका लागि चितवनको कसरा जानुपर्ने उहाँले बताउनुभयो ।

मध्यवर्ती क्षेत्रमा उद्योग स्थापना गर्न रोक नलगाएको भए पनि केही मापदण्ड रहेको प्रमुख सुवेदीले बताउनुभयो । “उद्योग स्थापना गर्न रोकिएकै भन्ने छैन तर स–मिल, फर्निचर, वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने उद्योगमा केही मापदण्ड हुनसक्छन्”, उहाँले भन्नुभयो, “अन्य उद्योग स्थापना रोक छैन तर केही झन्झटिलो भने अवश्य छ ।”

जिल्लामा मध्यवर्तीकै कारण उद्योग स्थापना गर्न असहज भएपछि विद्यमान मध्यवर्तीसम्बन्धी कानून परिमार्जन गरेर भए पनि सहज उद्योगमैत्री बनाउनुपर्ने उद्योगीहरुले माग गर्दै आएका छन् ।

filter_none अन्तर्वार्ता
‘उपभोक्ता स्वयं सुध्रिने हो भने धेरै विकृति बढारिन्छ, व्यापारीको कारणले मात्र बजार विग्रने होइन’

काठमाडाैं, २४ पुष । बजारमा बेहाल छ , वेथिति छ र मनपरी पनि । उपभोक्ता ठाडै ठगिदै आएको बजारमा अनुशासनको पनि अभाव छ । तर यस्मा व्यापारीको मात्र नभइ उपभोक्ताको पनि दोष रहेको ठहर बाणिज्य , आपूर्ति तथा उपभोक्ता हित संरक्षण विभागको ठहर छ । तर बजार बजार जस्तो भने नरहेको निष्कर्ष भने विभागको पनि छ । विभागले आफुले सकेसम्म प्रयास गरेको दावी गर्दै बजारमा अनुशासन कायम गर्न र उपभोक्ता मारमा पर्न नदिन प्रयासरत रहेको पनि दावी गरेको छ । बजारको विषयलाई लिएर बाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता हित संरक्षण विभागका प्रवक्ता शिवराज सेढाईसंग न्यूज २४ नेपाल डट टिभीका लागि कृष्णकुमारी चौलागाईले गरेको कुराकानीको मुख्य अंश

अहिलेको बजार अनुशासित छैन भनिन्छ ? अनुशासानको दायरामा ल्याउन नसक्नुको दोष वाणिज्य विभागलाई नै जान्छ नि !

बजारमा यो विषयमा चर्चा छ । खासमा बजार अनुशासित छैन र बजार बजारजस्तो छैन । व्यापारका मूल्य मान्यता र धर्म प्रवाह भएको छैन भन्नेकुरा म आफ्नै कार्यलयबाट भएको काम कारवाहीबाट भन्न सक्छु । अघिल्लो चौमासिक अर्थात साउनदेखि कात्तिकसम्मको बजार अुगमनमा विभागले करिब १२ सय फर्म पसल वा व्यवसायको अनुगमन गरेकोमा जम्मा ६२ वटा व्यवसायीमा मात्रै कुनै कैफियत निस्किएन बाँकी सबैमा कैफियत निस्कियो । यहिँ भनाइले नै हाम्रो बजार कस्तो छ भन्ने स्पष्ट हुन्छ ।

बजार त्यसो हुनुमा व्यवासायीहरुको नानीदेखी लागेको बानीको कारण होकि नियमन निकायले चाडपर्वमा मात्र नियमन गरेको भएर हो ?

व्यापार गतिशील विषय हो । यो विषयलाई एउटा मात्र निकायले नियमन गरेर राख्न सक्दैन । बजार सुर्धानका लागि एउटा वाणिज्य विभागबाट मात्र सम्भव हुँदैन । जसको लागि उपभोक्ता पनि सचेत रहन आवश्यक छ । उत्पादन भन्दा पनि छिटो कमाउ भन्ने बानीको कारण पनि बजार सुधार हुन सकेन । सफा गर्नुपर्ने बजारको क्षेत्र धेरै नै छ । यसको लागि नियमन निकाय भन्दा पनि उपभोक्ता स्वयम् नै अलिकति सुधारिने हो भने पनि बजार सफा बन्दै जान्छ ।

व्यापारीको कारणले मात्र बजार विग्रने होइन । बजार सुर्धानको लागि व्यापारीलाई हामीले सिस्नोपानी लगाउनुपर्ने, तर उपभोक्ताको पनि दायित्व बन्न जान्छ । यस अर्थमा विभाग दोहोरो चपेटामा छ, सिद्धान्त नै दोहोरो चपेटामा छ । उद्यम व्यापारलाई मोटीभेट गरेमा पो मुलुकको अर्थतन्त्र भाइब्रेट हुन्छ । एकै समयमा सिस्नोपानी लगाउने र मोटिभेट गर्न सम्भव छैन, र पनि विभागले आफ्नै किसिमले काम कारवाही गरिरहेकै छ ।

बजारमा छ्यापछ्पाप्ती गूणस्तरहिन सामानहरु अझै पनि छन् नि होइन ?

बजारको अनिमतिताको जिम्मेवारी वाणिज्य विभागलाई मात्र दिइन्छ । तर बजार अनुगमनको १८ ओटा ऐन, नियमहरु छन्, जस्का लागि विभिन्न निकायहरु पनि छन् । यसको लागि एउटामात्र निकायबाट सम्भव पनि रहँदैन ।

हामी यति सभ्य नभएको भए बजारको स्थिति कस्तो हुन्थ्यो होला । तरपनि हाम्रो बजार यस्तो छैन । अहिले संघीय संरचनासंगै ७७ वटै जिल्लाका सहायक प्रमूख जिल्ला अधिकारीलाई बजार अनुगमनको लागि अधिकार दिइएको छ, स्थानीय र प्रदेश सरकारलाई पनि छ । यद्यपि विभागलाई यस्को जिम्मेवारी धेरै छ । यस्तो नियमन अहिलेपनि भइरहेको छ, विभागका प्रतिनिधिहरु अहिले पनि बजार अुगमनको लागि गइरहनु भएको हुन्छ । यसो भनिरहँदा मैले दाहो¥याइरहने कुरा विभाग एक्लैको पहलमा गुणस्तरहनि सामग्री वा बजार अनुशासनमा ल्याउन सकिदैन । यस्को लागि उपभोक्ताको नै उपस्थिति हुनुपर्छ ।

गूणस्तरहिन सामानको कुरा गर्दा जोड्न मनलागेको हाम्रो कल्चर पनि हो । उपभोक्तामा आफूले किन्दै गरेको सामग्रीको बारेमा जान्ने त्यसको डेट के छ, गूणस्तर हो होइन भन्ने बुझेर किन्ने कल्चर अझैपनि विकास भएको छैन । जस्को कारण पनि गूणस्तरहिन सामानहरुको विक्रीवितरण मौलायो ।

पछिल्लो समय महंगी पनि बढीरहेको छ र बजारमा एकरुपता पनि पाइदैन, किन यस्ताे हुन्छ ? 

माग र आपूर्तिको सिद्धान्त अनुसार वस्तुको मूल्य बजारले निर्धारण गर्ने हो । मंहगी नियन्त्रणको लागि उपभोक्ता सचेत भइनसकेको अवस्थालाई विचार गरेर राज्यले आफ्नो उपस्थिति देखाएको छ । विशेषगरी चाडवाडको बेलामा राज्यले आफ्नो भुमिका बढाएको पाइन्छ ।

अहिलेको अवस्थामा हेर्दा ग्लोबल मार्केटमा तलरता आएका छन् । जस्का कारण खाद्य र निर्माण सामग्रीमा तरलताका कारण मंहगी बढेको छ । जस्को हामीले सम्बोधनको प्रयास गरिरहेका छौँ । गुनासो बढेसंगै हामीले गुनासो सुन्ने माध्यम बढाएका छौँ । ११३७ ट्रोल फिको व्यवस्था गरेका छौँ, सामाजिक सञ्जाल मिडियाका माध्यमबाट आएका गुनासोलाई विचार गरेर हामी बजार अनुगमन गरिरहेको छौं ।

पछिल्लो समय रिलेबलिङको कुराहरु जोडतोडले आएको थियो ? रिलेबलिङको सन्दर्भमा ठूला माछा उम्किने साना माछा फस्ने भएको हो ?

यो विषयमा एक किसिमको हावा फैलिएको छ । यस विषयमा वास्तविकता नबुझी घटना बाहिर आएको हो । ऐनमा भएको व्यवस्था र फिल्डमा अनुसन्धान अधिकृतले पत्ता लगाएको विषयमा एकिन नभई विषयहरुलाई उभार लगाइएको हो ।

खास वास्तविक यो कुकर्म कस्ले गर्यो भन्ने न्यायिक मनले हेर्नु पर्छ । ऐनको दफा ५५ मा कुनै कर्मचारीलाई पनि कार्बाही हुन्छ । कुनै केशमा कानूनी रुपमा प्रोपाइटरको रुपमा वृद्धवृद्धा रहने, तर जिम्मा चाहिँ अर्को व्यक्तिले लिएको हिसाबमा प्रोपाइटर भन्दा पनि जस्ले गल्ती गर्छ उसलाई कारवाही गरिन्छ । यो उपभोक्ता ऐन आइसकेपछि रिलेबलिङको सदन्र्भमा सबैभन्दा ठूलो कारबाही हो । यसको लागि त विभागले हाई हाई हुनु पर्ने हो ।

बजारमा बिचौलियको पनि बिगबिगी छ, यस्मा चाहिँ विभागले काम गर्न नसकेको हो ?

यस विषयमा प्रयास जारी छ । उद्योगबाट उत्पादित वस्तु उपभोक्ता र क्रेतासम्म पुर्याउने विभिन्न तारिकाहरु प्रचलनमा छन्। वस्तु उत्पादकबाट उपभोक्तासम्म पुग्न जति कम तह भयो, त्यति नै राम्रो मानिन्छ । तह र कमिसनबीच सकारात्मक सह–सम्बन्ध हुने हुनाले तह घट्दा वस्तुको लागत घट्न गई खुद्रा मुल्य कम हुन्छ जसले उपभोक्तालाई लाभ प्राप्त हुन सक्छ।

आपूर्ति श्रृंखलाको अन्तर्राष्ट्रिय प्रचलन अनुसार सामान्यत ४ र ५ तह पूरा गरेर मात्र वस्तु उपभोक्तासम्म पुग्ने गरेको पाइन्छ । नेपालको सन्दर्भमा अनावश्यक विचौलियाहरुले गर्दा असहज भएको हो । नेपालको सन्दर्भमा कृषिजन्य सामग्रीमा विचौलियाको तह बढी रहेको र जस्को कारण किसा मारमा र बिचौलिय शानमा परेको पाइयो । यसको पनि विभागले अध्ययन गरिरहेको छ । कसरी विचौलियाको चेनलाई कम गरेर उपभोक्ता र उत्पादकलाई सहज बनाउन सकिछ भन्ने मानेमा । बजारलाई कसरी स्वच्छता कायम गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा हामी लागि रहेका छौँ ।

बजार स्वच्छ बनाउनका लागि बजार नियन्त्रण आवश्यक छ, त्यसका लागि उपभोक्ता संरक्षण समितिले केकस्ता काम गरिरहेको छ ?

बजारलाई स्वच्छता कायम गर्न एउटा उपभोक्ता समितिले मात्र सम्भव हुदैँन । जस्को लागि मिडियाहरुले खबरदारी, अपभोक्ता सचेतना, व्यापारीहरुको धर्मलाई पनि ध्यानमा राख्नु पर्छ । जसको लागि विभागले सचेताको लागि काम गरिरहेका छौँ । विभिन्न तहहरुसंग समन्वय गरेर अगाडि बढ्ने भन्ने हाम्राे प्लानिङ पनि रहेको छ ।

चाडबाडमा मात्र बजार अनुगमन हुन्छ भन्ने उपभोक्ताको गुनासो रहेको छ नि ?

यस्तो छ, चाडबाड र बढी कारोबार हुनेबेलामा नियमन हुनु स्वभाविक हो । यस्लाई नेचुरल कुरा हो । भीड लागेको ठाँउमा के भएको हो भन्ने चासो रहनु स्वभाविक हो । तर अहिलेपनि दैनिक ४ वटा टोली नियमित र आकस्मिक रुपमा बजार अनुगममा लागेको छ । अब भन्नुस् हामी कहाँ निर चाडवाड केन्द्रित भयौँ ?

तश्वीर : महेश्वर के.सी. / न्यूज २४ नेपाल

जिल्लाको एक मात्र जनजाति बाहुल्यता भएको गाउँपालिकालाई नमुना बनाउँछु : अध्यक्ष लामा

मुगु, ४ पुस । कर्णाली प्रदेशको प्रमुख पर्यटकीय स्थलका नामले चिनिने जिल्ला हो, मुगु । यहाँ एक नगरपालिकासहित तीन गाँउपालिका गरी ४ वटा स्थानीय सरकार रहेका छन् । यी चार स्थानीय तहमध्ये सबैभन्दा बढी पर्यटकीय क्षेत्र भएको, बहुमुल्य जडिबुटी यार्सागुम्बाको भण्डार, वन्यजन्तुहरु नावर, घोरल, थाप, रतुजा डाँफे, मुनाल कस्तुरी, झारत, हिमाली बाघ, भालु लगायत रहेको गाँउपालिका हो– मुगुम कार्मरोंग गाउँपालिका । यस गाँउपालिकामा प्रायःजसो लामा समुदायको बढी बाहुल्यता रहेको छ । यहाँ पर्यटन क्षेत्रबाट गाँउपालिकालाई समृद्ध बनाई नमुना गाँउपालिका बनाउने गाँउपालिकाको उद्देश्य गाँँउपालिका अध्यक्ष बटाउँछन् ।

यस गाँउपालिकामा लामा, कामी, क्षेत्रीको बसोबास रहेको छ । २०६८ को जनगणना अनुसार मुगुम कार्मरोंग गाउँपालिकाको जनसङ्ख्या ५ हजार ३९६ रहेको छ । यसको क्षेत्रफल २ हजार १०६ दशमलव ९१ वर्ग किलोमिटर छ । यो गाउँपालिका अन्य ४ वटा स्थानीय तहहरूमध्ये भौगोलिक हिसाबले ठुलो रहेको छ । यहाँ जडीबुटी व्यापार, पर्यटन, कृषि र पशुपालनको उच्च सम्भावना रहेको छ ।

देशमा संघीयता लागु भएको करिब ३ वर्ष बितिसक्यो । तीन सरकारमध्ये नजिकको सरकार हो, स्थानीय सरकार । नजिकको स्थानीय सरकारले निर्वाचनको समयमा जनतासँग गरेका प्रतिबद्धता, वाचा–कसम कति पूरा भएका छन् त ? यसै विषयमा मुगुम कार्मरोंग गाउँपालिकाका अध्यक्ष छिरिङ क्याप्ने लामासँग न्यूज २४ कर्मी दानबहादुर बुढाले गरेको कुराकानीकाे सम्पादित अंश :

अध्यक्ष ज्यु, तपाईंको तीन वर्षे कार्यकाल कस्तो रह्यो ?

– यो स्थानीय सरकार सञ्चालन भएपश्चात अहिले तीन वर्षको अवधि विकास निर्माणलगायत गाँउपालिकाको व्यवस्थापनमै बित्यो । यो तीन वर्षमध्ये २ वर्ष जनतासँग हातेमालो गर्दै विभाजित विकासे योजनाहरुको काम गर्दै बित्यो । यति मात्र हैन, कर्णाली प्रदेश सरकार, जिल्ला, गाँउमा हुने कार्यक्रमहरुको गोष्ठीमा जाने भएकाले तलमाथि गर्दै १ वर्ष गयो । पछिल्लो छ–सात महिना लकडाउकनमै खेर गयो । विकासमा फड्को मार्न सकिएन ।

गाँउमा सिहंदरबार आयो भन्छन्, यसको प्रत्याभुति कत्तिको गरेका छन् त जनताले ?

– मैले जनता माझ गर्नुपर्ने काम गरेकै छु । जनताको पनि उही भनाइ छ । जुन मैले उद्देश्य बोकेको थिए । अहिले त्यही भएको छ । प्रत्येक वडामा (बत्ती) उज्यालो बाल्ने, खानेपानी नभएको ठाँउमा खाने पानी पुर्याउने । अहिले गाँउपालिकाबासीले खानेपानी, विद्युत, सडक सन्जाल, आयआर्जनका काम गाउँमै भैरहेको अनुभूति गरेका छन् । विगतमा सामान्य कामका लागि पनि २–३ दिन लगाएर सदरमुकाम गमगढी पुग्नुपथ्र्यो । अहिले गाँउघरबाटै सेवा–सुविधा दिइएको छ । यसर्थ गाँउमा नै सिंहदरबार आएको प्रत्याभुति जनताले गरेका छन् ।

तपाईको गाँउपालिकामा लकडाउनका बेला विकास निर्माण कत्तिको प्रभावित भयो ?

– यो विश्वव्यापी महामारीको रुपमा फैलिरहेको नोबेल कोरोना भाईरस (कोभिड १९) ले हाम्रो गाँउपालिका मात्र नभई विश्वलाई नै दुर्दशामा पार्यो नि । यो लकडाउनको बेला जो गर्नुपर्ने काम थिए, ती हुन सकेनन् । भर्खरै सम्पन्न भएको गाँउ सभामा दर्जनौँभन्दा बढी योजना विनियोजित भएका थिए । ती योजना अपुरा नै रहे । अहिले विकासको बाधक भनेकै लकडाउन र कोभिड १९ होे । हाल ती योजनाहरु कतिपय सम्पन्न भइसकेका छन् भने कतिपय भएका योजना अधुरा रहेका छन् । अब ती योजनालाई पुनःनिर्माण गर्ने गाँउपालिकाको लक्ष्य रहेको छ । बाँकी रहेका योजनालाई छिट्टै सम्पन्न गरिहाल्छौँ ।

जिल्लाका अन्य स्थानीय तहमध्ये कार्मारोंग गाउँपालिका भुगोलले पनि ठुलो छ, गाँउपालिकाको खास लक्ष्यचाहिँ के छ नि ?

– हो, मुगु जिल्लाका ४ स्थानीय तहमध्ये कार्मारोंग गाँउपालिका भुगोलले मात्र ठुलो नभई, कृषि, पशुपालन, जडिबुटी, संस्कृति, रीतिरिवाज, वन्यजन्तु वनस्पति, तामाखानी आदिका हिसाबले धनी र पर्यटनको प्रचुर सम्भावना बोकेको छ । यो गाँउपालिकाका स्थानीयको पहिलो रोजाइ भनेकै कृषि हो, यहाँ खेतीयोग्य जमिन पनि उत्तिकै रहेको छ । विश्वकै बहुमुल्य जडिबुटी यार्सागुम्बा पनि यहाँ पाइन्छ । हिन्दूका चार धाममध्येको एक अर्थात् सतीदेवीको अन्तिम अंग खसेको मानिने ठाँउ छाँयानाथ धाम हाम्रै गाँउपालिकामा पर्दछ । यस धाममा दर्शन गर्न कर्णालीका जिल्लालगायत अन्य बझाङ, बाजुरा र सुदुरपरिश्चमका भक्तजनहरु बर्सेनी पुग्ने गर्दछन् ।

यहाँ पर्यटकीउ सम्भावना बोकेका कोइकी हिमाल, कान्जीरोवा हिमाल, तालतैलया, बौद्ध गुम्बा, वचन बोल्ने गुम्बा लगायत क्षेत्र छन् । यस गाँउपालिकामा आएका पर्यटकहरुलाई मनोरञ्जन दिन हाम्रो लामा समुदायको परम्पराअनुसार नाज गर्ने यहाँको धार्मिक, साँस्कृतिक चलन अनि स्थानीय फापर सिस्नु, आलु, नाफलबाट बनेका परिकारलगाएत अन्य खानेकुरा खुवाएर आर्थिक उपार्जन गर्न सकिन्छ । यसर्थ गाउँपालिकाको लक्ष्य यहाँको कृषि र पर्यटन उकास्ने नै हो ।

योजना बाँडफाँडमा समान तरिकाले बाडिन्छन् कि राजनीतिक आस्थाका आधारमा विनियोजित हुन्छन् ?

– योजना बाँडफाँडमा राजनीतिक आस्थाका आधारमा बाँडिदैन । कुनै–कुनै स्थानीय तहमा त्यस्तो प्रवृत्ति रहेकाले तपाईले प्रश्न उठाउनु स्वाभाविकै हो । हाम्रो पालिकामा त्यस्तो छैन । विगतका दिनदेखि हालसम्म समान तरिकाले विकासका योजनाहरु समान ढङ्गले नै बाँडेका छौँ । विकास योजनाको बाँडफाँडमा स्थानीयको पनि उत्तिकै उपस्थिति रहेको हुन्छ । किनभने स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन २०७४ ले योजना छनोट तथा वितरण गर्दा स्थानीयको आम भेलाबाट गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । त्यसै अनुरुप हामीले पनि उही तरिकाले गरेका छौँ । जनताको माग र आवश्यकतालाई मध्यनजर गरी योजना वितरण तथा विनयोजन गर्ने गरेका छौँ ।

विकास छनौटमा स्थानीयबासी किन गाउँपालिकामा नै धाउनुपर्छ ?

– विकास निर्माणको छनौटमा जनता आउनु पर्र्यो नि । गाउँस्तरमा योजना छनोट गर्नुपूर्व गाउँमा के समस्या छ ? त्यो त जनताबाट आउने माध्यम हो नि । उहीका अनुसार हामीले विकास बाँडफाँड गर्ने हो । कुन गाँउमा के छ हामीलाई थाहा हुँदैन नि । त्यसैले जनता आउनु एकदमै महत्वपुर्ण कुरा छ । जनताविना कुनै पनि विकास सम्भव छैन । जनताले जे चाहन्छन्, त्यही हामीले सकीनसकी पुर्याउनुपर्छ ।

अहिले यो गाँउपालिकामा जति विकास भए, त्यो जनताको ईच्छा, चाहना, रुचिअनुसारै भएको छ । तर बजेटमा थोरै होला, काममा ढिलै होला तर ईच्छाअनुसार गरेकै छौँ । साथै योजना छनोट तथा वितरण स्थानीयको भेलाबाट नै हुने गरेको छ। छनोट भएर आएका योजनालाई विशेष प्राथमिकताका साथ हामीले स्थान दिएका छौँ ।  तर सीमित स्रोत र बजेटले स्थानीयले अझै भने जस्तो योजना पाउन सकिरहेको अवस्था भने छैन । स्थानीय वडा-बस्तीबाट छनोट भएका आयोजनालाई प्राथामिकता दिनको लागि पनि जनताहरु गाँउपालिकामा धाउनुपर्ने हुन्छ ।

तपाईंले चुनावका बेला गरेका प्रतिबद्धताअनुसार काम गर्नुभएको छ ?

– चुनावमा भौगोलिक हिसाबले ठगिएको यस मुगुम कार्मरोंग गाउँपालिकामा सडक, शिक्षा, स्वास्थ्य, विद्युत्, पर्यटन र सञ्चारको व्यवस्था गर्छु भन्ने प्रतिबद्धता गरेको थिएँ । अहिले तिनै प्रतिबद्धता कार्यान्वयन गर्दै छु । सबै पूरा भएका छैनन् तर सुरुवात भने गर्दैछु । शिक्षाको अवस्था केही सुधारिएको छ । चुनाव जितेको ३ महिनाभित्रै सबै विद्यालयका प्रधानअध्यापक र व्यवस्थापन समितिका अध्यक्षको भेला गराई २१बुँदे प्रतिबद्धता गराएका छौँ ।

सरकारको दरबन्दी बाहेक गाउँपालिकाले ३० लाख छुट्याएर भाषा शिक्षक राखेका छौँ। काम सकिएको छैन। गर्न अझै बाँकी नै छ । स्वास्थ्य चौकीमा स्वास्थ्यकर्मी नबस्ने अवस्था सिस्टम थियो । औषधि नपाउने अवस्था थियो। सिटामोल पाउनलाई सदरमुकाम गमगढी धाउनु पर्थ्यो। अहिले त्यो अन्त्य भएको छ। भर्खरै ५ लाखको औषधि खरिद गरेका छौँ। पहिले ५ नम्बर वडामा मात्रै सञ्चार सुविधा भएकोमा अब ९ वटै वडामा सञ्चार सम्पर्कको व्यवस्था भएको छ ।

गाउँगाउँमा सडक खन्ने काम भइरहेको छ। भौगोलिक विकटताले सडक विस्तारमा समय लाग्ने छ । तर यो काम मेरो कार्यकालभित्रै सम्भव हुन्छ । विद्युत तर्फ चाप्ने गाडमा बत्ती बलि सक्यो । मह र रिउसमा एक सय किलोवाट क्षमताको जलविद्युत आयोजनाको सुरुवाती भएको छ । अब करान भेगमा २ वर्षभित्र सबै वडामा बत्ती बल्छ ।

पर्यटनको सम्भावना भएको यस गाउँपालिकामा धेरै तालतलैया, कोइकी हिमाल, छायाँनाथ धामलगायत धेरै क्षेत्र छन्। तर ती गुमनाम जस्तै छन्। तिनीहरूको प्रचार प्रसार गरी पर्यटक भित्र्याउने काम भइरहेको छ ।

काम गर्दै जाँदा कस्ता कस्ता चुनौती भोग्नुभयो ?

– चुनौती र अवसर उस्तै छन् । मुख्य चुनौती त कर्मचारी नहुनु नै हो । भौगोलिक विकटता छ । ३ वटा वडामा मात्र सचिव छन् । स्वास्थ्यकर्मी दरबन्दी अनुसार छैनन् । बजेट कम छ । जति चुनाैती भए पनि जनताकाे सेवा-सुविधाका लागि बाधा-अवरोधलाई छेकेर भए पनि अघि बढिरहेको छु ।

अन्तमा तपाईंका आगामी दिनमा गाँउपालिकालाई कस्तो बनाउने योजनामा हुनुहुन्छ ?

– अन्तमा म के भन्न चाहन्छु भने यो तीन वर्षको कार्यकालमा जेजति काम गरियो, सन्तोषजनक नै गरियो । जुन जनताका ईच्छा-आकांक्षा थिए, त्यसैअनुसार गरियो । अब मैले चाहेको एउटा मात्र काम बाँकी रहेको छ । त्यो हो, गाँउपालिकालाई जिल्लाकै नमुना गाँउपालिका बनाउने । यति भए पछि मेरो यो ५ वर्षको कार्यकाल यसैमा सन्तुष्ट हुनेछु । पछि आउने साथीले पनि यसरी जनताको ईच्छाअनुसार काम गर्यो भने कुनै पनि क्षेत्रबाट बाहिरिनु पर्दैन । अब यो दुई वर्षको अवधिमा यदि गाँउपालिकालाई नमुना बनाउन सके भने राम्रै भयो, यदि सकिएन भने प्रयास गरौँला । धन्यवाद ।।

 

बजारमा मारुती सिमेन्टले इन्जोय गरिरहेको छ : टोपलाल पन्थी, बजार निर्देशक , मारुती सिमेन्ट

स्वदेशी सिमेन्ट उद्योगहरुले नेपालमा पनि सिमेन्टले आत्मनिर्भरता कायम गर्न सक्यो भनिरहेको अवस्थामा अझैपनि नेपाली सिमेन्टको गुणस्तरमा भने प्रश्न चिह्न उठिन नै रहेको छ । त्यसो त विभिन्न निर्माण कार्यको काम विग्रेमा सुरुमा नै गुणस्तरहिन सिमेन्ट भन्ने अपजस सिमेन्ट उद्योगहरुलाई लाग्ने गरेको छ । तर नेपाली सिमेन्ट उद्योगीहरुले पनि गुणस्तरमा कुनै विदेशी सिमेन्टभन्दाकम नरहेको दाबीगर्दै आएका छन् । अझ स्वदेशी सिमेन्ट उद्योगले त कच्चा पदार्थ गुणस्तरीय भएकाले विदेशी भन्दा अझै राम्रो र नेपालको चुनढुंगागुण स्तरीय रहेको बताएका छन् ।
कोरोनाले सिमन्टको उद्योगलाई खासै असर पारेको छैन । विश्वभरी माहामारीको रुपमा फैलिएको कोरोना भाइरसका संगै सरकारले त्यसको नियन्त्रणका लागि गरेको लकडाउनका कारण अन्य क्षेत्रमा जस्तो दीर्घकालीन असर सिमेन्ट उद्योगहरुमा पारेको छैन । केही हद सम्म तत्कालीन अवस्थामा असर गरेको भएपनि सिंगो सिमेन्ट उद्योग र बजार चलायमान अवस्थामा रहेको छ । सिमेन्टको मूल्यमा गिरावट आएको भए पनि खासै असर पारेकाे छैन । मूल्य गिरावटमा पनि लकडाउन र कोरोनालाई मात्र दोष दिन नमिल्ने बताउनुहुन्छ । न्यूज २४ नेपाल डट टिभीका लागि
कृष्णकुमारी चौलागाईले मारुती सिमेन्टका बजार निर्देशक  टोपलाल पन्थी  गरेको कुराकानी ।

सिमेन्टमाआत्मनिर्भर भयो भनिन्छ, के नेपालको सिमेन्टमा परनिर्भरता टुटेको हो ?
निश्चय ने । हामी सिमेन्टमा आत्मनिर्भर भइसकेका छौँ । तर परनिर्भता टुटेको छैन । विशेषगरी ठूलठूला परियोजनाहरुमा बाहिरी सिमेन्ट अहिले पनि आइरहेको छ । परनिर्भरता र आयातलाई कमगर्नका लागि गुणस्तरमा ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ । तर सिमेन्टका गूणस्तरको असंगति रहेको छ । त्यसको कारण सिमेन्टको मूख्य ‘रअ म्याटेलियल‘ क्लिङ्कर हो तर क्लिङ्करको क्वालिटीमा समनाता नहुनु पनि हो । जसले गर्दा नेपाली सिमेन्टले आयातलाई रोक्न सकिरहेको छैन ।

परनिर्भरताकायम रहनुमाअझैपनि नेपालको प्रोडक्टलाई अविश्वास गर्नु हो ?
उपभोक्ताको सिमेन्टप्रतिको जागरुकताल्याउनमूख्य कुरा हो । नेपालमाउपभोक्तासिमेन्टप्रतिको अवरनेस अझैपनि छैन । सिमेन्ट किन्दा वा बिक्रि गर्दा गुणस्तर के हो, त्यसमा के के प्रयोग हुन्छ कुन राम्रो कुन नराम्रो भन्दा पनि नेपाली सिमेन्ट बजारमा सिमेन्ट विक्रेताहरुले नेगेटिभ प्राइसिङले पनि प्रभाव पारेको हो । गुणस्तर भन्दा पनि मूल्यलाई र उपभोक्ता आफ्नो हातापार्ने परिपाटीले परनिर्भरता कायम रहेको पाइन्छ ।

मारुती सिमेन्टको बजार कस्तो छ ?

बजारमा सिमेन्टको माग बढ्दै गएको छ । बजार धेरै राम्रो छ । फुल फेजमा प्रडक्सन छ र फल पेजमा सेल्स छ । बजारमा त्यस्तो समस्या छैन । बजारसंग मारुती सिमेन्टले इन्जोय गरिरहेको छ ।

मारुतीले उपभोक्ताको विश्वास जित्ने गरी उत्पादनमा गुणस्तरलाई ध्यान दिएको छ ?

सिमेन्ट उद्योग कुनै पनि प्रडक्टको लाइफ साइड बेस मानेर कुरा गर्ने हो भने सिमेन्ट प्रक्डक्ट अहिले पनि इन्टरडक्सन फेजमा नै छ । जहाँसम्म गुणस्तरको कुरा छ, हामीले प्रयोग गर्ने कच्चापदार्थ गुणस्तरीय भएकाले विदेशी भन्दा अझै राम्रो छ। यहाँका उद्योगले विश्वकै नयाँ प्रविधि प्रयोग गरेको छ। नेपालको चुनढुंगा गुणस्तरीय छ। जसले गर्दा पनि उपभोक्ताको आकर्षणको रुपममा मारुतीलाई लिइन्छ ।

मारुती सिमेन्टको बजार समग्र मुलुकभर कस्तो छ ?
मारुती सिमेन्ट मात्र नभएर यसको भोलुमको कारण र हरेक सिमेन्टको विशिष्ट एरियाहरु छन् । यातायातलागत धेरै हुने भएकोले पनि धेरै जस्तो उपभोक्ताहरुले आफुलाई पायक पर्ने सिमन्ट प्रयोग गरेका हुन्छन । हामी सबै ठाँउमा उपलब्ध हुन गाह्रो हुन्छ ।

सिमेन्ट उद्योगका लागि सरकारको नीति कत्तिको सहयोगी छ ? के सरकारले सिमेन्ट उद्योगमा लिएको नीतिमा परिवर्तन गर्न आवश्यक देख्नु हुन्छ?
सरकार भनेको विजनेसका लागि एक अभिभावक हो । जब सम्म आफ्नो अभिभावकको इच्छा पूरा गर्दैनौँ तब सम्म अभिभावकले पनि सुरक्षा दिन जरुरी छैन । सुरुमा त हामीले नै सरकारको नीति तथा नियमहरु पछ्याउनु पर्यो । सरकार र विजनेश बीचको पारस्परिक सम्बन्ध रहेको हुन्छ विजनेश अर्गनाइजेशनको अभिभाकत्व सरकारले गरेको नै हुन्छ । नेपालको परिपेक्ष्यमा धेरै सुविधाहरु दिइरहेको हुन्छ । सरकारको पनि समस्या पनि बुझुन पर्ने हुन्छ ।

सिमेन्टमा स्वच्छ प्रतिस्पर्धा छ त ?
उपभोक्ताको जारुकता, बानी,लिभिङ स्डार्डड र हाम्रो कल्चरले गर्दा स्वच्छ प्रतिश्पर्धामा सिमेन्ट कम्पनीहरु बस्नको लागि कठिन भएको छ । सिमेन्टको स्वस्च्छ प्रतिस्पर्धा नहुनुमा हाम्रो समाज, सोचाई र बुझ्ने तरिकाले गर्दा जटिल भएको छ ।

सिमेन्टमा पछिल्लो समय प्रतिष्पर्धा बढेको हो ?
हो, पक्कै पनि पछिल्लो समय निर्माणका कामहरु बढ्दा बजारमा सिमेन्टको माग पनि बढिरहेको छ । पछिल्लो ४ वर्षमा २०० मेट्रिकट्रन बढी क्यापासिटी बढेको छ । जस अनुसार नयाँनयाँउद्योग बढेका छन् ।

मारुती सिमेन्टले उपभोक्तालाई आफ्नो उत्पादनको तर्फबाट दिएको सबैभन्दा ठ्रलो गुण के हो त ?
अरु सिमेन्टको तुलनामा मारुती सिमेन्टको कन्सिसटेन्सी धैरै राम्रो छ र अर्को यस्को क्वालिटी हो । सिमेन्टमा प्रयोग हुने कच्चा पर्दाथ राम्रो छ । लेटेस्ट र हाइटेक टेक्नोलोजी प्रयोग गरिरहेको हुन्छ ।

बिकास निर्माणको कार्य गर्दा यदि बिग्रिए वा भत्किएका कमशल सिमेन्टको प्रयोग गरिएको भन्ने आरोप लाग्छ यसमा के सत्यता छ ?
पडक्ट भनेको एउटा सिस्टम हो । त्यो सिस्टममा विभिन्न टेक्नोलोजीको प्रयोग हुन्छ । रोडा, पानीको क्वालिटी हुन्छ । मूख्य भुमिका खेल्ने भनेको कामगर्ने मान्छेको दक्षताले हो । प्रडक्शन आफैमा दोषी हुँदैन । प्रडकशनलाई दोष लगाउनु गलत हो । कुनै पनि प्रडक्ट टेस्ट, इन्जिनेयरिङ, एक्पोटिज बिना बजारमा जादैन ।

सस्तो सिमेन्ट कमशल हो ?
सस्तो सिमन्ट कमशल हुने होइन । सस्तो सिमेन्टमा राम्रो वर्क मेन सिपको प्रयोग गरियो भने त्यसको पनि राम्रो परफरमेन्स हुन्छ । प्रडक्टको परफरमेन्सका लागिका ममा कस्तो व्यक्ति प्रयोग गरेका छौँ भन्ने कुराले दृढता राख्छ ।

बजारको माग अनुसार उद्योगको अवस्था कस्तो छ ?
अरु सिमेन्टको तुलनामा मारुती सिमेन्ट संस्था आफैमा हेल्दी रहेको छ । साच्चै भन्नुपर्दा यसले मार्केटमा इन्जोय गरिरहेकको छ ।

तस्बीर : महेश्वर केसी/ न्यूज २४ नेपाल

filter_none अर्थ
पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढ्यो, हवाई ईन्धन र एलपी ग्याँसको मूल्य यथावत

काठमाडौं, ५ माघ । नेपाल आयल निगमले पेट्रोल तथा डिजेल/मट्टितेलको मूल्य वृद्धि गरेको छ । आज रातिदेखि लागू हुने गरी पेट्रोल तथा डिजेल/मट्टितेलको साबिक खुद्रा बिक्री मूल्यमा प्रतिलिटर रु दुईका

काठमाडौं, ५ माघ । नेपाल आयल निगमले पेट्रोल तथा डिजेल/मट्टितेलको मूल्य वृद्धि गरेको छ । आज रातिदेखि लागू हुने गरी पेट्रोल तथा डिजेल/मट्टितेलको साबिक खुद्रा बिक्री मूल्यमा प्रतिलिटर रु दुईका दरले वृद्धि गरिएको निगमले जनाएको छ ।

निगमको डिपो क्षेत्रको १५ किलोमिटर परिसरभित्रका लागि पेट्रोल तथा डिजेल/मट्टितेलको नयाँ खुद्रा बिक्री मूल्य क्रमशः रु ११० र रु ९३ प्रतिलिटर कायम गरेको छ । हवाई इन्धन तथा एलपी ग्यासको मूल्य हाललाई यथावत् नै राखिएको निगमले जनाएको छ ।

मूल्य समायोजनपश्चात् पनि पेट्रोलमा प्रतिलिटर रु ४.३४, डिजेलमा प्रतिलिटर रु २।९६ तथा एलपी ग्यासमा प्रतिसिलिन्डर रु १३४.७२ घाटा रहेको निगमले जनाएको छ ।

अर्धवार्षिकरुपमा निगमलाई रु ४९.८८ करोड घाटा हुने र सो घाटा रकम मूल्य स्थिरीकरण कोष तथा निगमको सञ्चित नाफाबाटा व्यवस्थापन गरी पेट्रोलियम पदार्थको आपूर्ति व्यवस्था सहज गरिने निगमका प्रवक्ता विनितमणि उपाध्यायले जानकारी दिए ।

हालको मूल्य समायोजनपश्चात् पनि भरतीय सीमा रक्सौलसँग जोडिएको नेपालको वीरगञ्ज क्षेत्रमा पेट्रोल प्रतिलिटर रु ३२.२६ र डिजेल प्रतिलिटर रु ३७.६४ ले नेपालतर्फ सस्तो रहेको पनि निगमले जनाएको छ ।

निगमले पछिल्लो समय पेट्रोलियम पदार्थको स्वचालित मूल्य कार्यान्वयन कार्यविधि, २०७१ अनुसार प्रत्येक महिनाको १५–१५ दिनको अन्तरमा मूल्य समायोजन गर्दै आएको छ । निगमले एलपी ग्यासको बिक्री मूल्य २०७६ माघ २० गतेदेखि लागू हुने गरी प्रतिसिलिन्डर रु एक हजार ३७५ कायम गरेको थियो ।

इन्डियन आयल कर्पोरेशनबाट १ डिसेम्बर २०२० प्राप्त मूल्यअनुसार मिति गत मङ्सिर २८ मा पेट्रोल तथा डिजेल/मट्टितेलमा साबिक मूल्यमा प्रतिलिटर क्रमशः रु एक र रु दुई ले वृद्धि गरी पेट्रोलको प्रतिलिटर रु १०८ र डिजेल/मट्टितेलको प्रतिलिटर रु ९१ कायम गरेको थियो ।

त्यसपछि आइओसीबाट १६ डिसेम्बर २०२० र १ जनवरी २०२१ मा प्राप्त खरीद मूल्यमा बढेर आएको तथा पेट्रोलियम पदार्थको स्वचालित मूल्य कार्यान्वयन कार्यविधिअनुसार सो मितिमा मूल्य वृद्धि गर्नुपर्ने देखिएको भए तापनि मूल्यवृद्धि नगरिएको निगमले जनाएको छ ।

हाल १६ जनवरी २०२१ मा प्राप्त मूल्यअनुसार १ डिसेम्बर २०२० को तुलनामा मूल्यवृद्धि नगर्दा निगमलाई अर्धवार्षिक रु ६७.५५ करोड घाटा हुने अवस्था रहेको निगमले जनाएको छ ।

आज पनि नेप्सेमा दोहोरो अङ्कको वृद्धि
access_time 6:42 pm

काठमाडौं, ५ माघ । लगातार उकालो लाग्दै आएको धितोपत्र बजारमा शेयर कारोवार मापक नेप्से परिसूचक आज पनि दोहोरो अङ्कले वृद्धि भएको छ । हरेक दिन नयाँनयाँ रेकर्ड बनाउँदै अगाडि बढिरहेको नेप्से आजको वृद्धिपछि नयाँ उचाइमा पुगेको छ ।नेपाल स्टक एक्सचेञ्जका अनुसार आज नेप्सेमा १७।३१ बिन्दुले वृद्धि भई दुई हजार ३३२.३१ मा पुगेको छ । यस्तै, ठूला कम्पनीको शेयर कारोवार मापन गर्ने सेन्सेटिभ परिसूचक २.१८ ले वृद्धि भई ४४५.६० मा पुगेको छ । नेप्सेको वृद्धिसँगै कारोवार रकम रु छ अर्बमाथि रहेको छ ।

कूल २०७ कम्पनीको एक करोड ५४ लाख ९६ हजार ७१४ कित्ता शेयर रु छ अर्ब ३१ करोड ४६ लाख ६४ हजार १६७ मूल्यमा कारोवार भए । नेप्सेको उकालो यात्रासँगै बजार पूँजीकरण रु ३१ खर्ब ४१ अर्ब ८१ करोड १३ लाख ४० हजार बराबर हुन पुगेको छ ।

जीवन बीमा, निर्जीवन बीमा र व्यापार उपसमूहको शेयरमा उल्लेख्य सुधार आउँदा बजारले नयाँ लय समातेको हो । कारोवार भएका कूल १२ उपसमूहमध्ये जलविद्युत् उपसमूहको शेयर ओरालो लागेको छ । सो उपसमूहको शेयरमा ११.५२ बिन्दुको गिरावट देखिएको छ ।

यसैगरी बैंकिङ २.८१, व्यापार १८१.०४, होटल ११३, विकास बैंक ५०.४५, वित्त २२.५८, निर्जीवन बीमा १२६.१३, उत्पादन २१.४, अन्य ११.४२, लघुवित्त १००.१, जीवन बीमा १९९.४७ र सामूहिक लगानी कोष ०.२५ ले वृद्धि भएको छ । कारोवारका आधारमा आज प्रभु बैंक शीर्ष स्थानमा रहेको छ । सो कम्पनीको रु ३३ करोड ४६ लाख ९४ हजार ७८९ बराबरको कारोवार भयो ।

यस्तै नेपाल दूरसञ्चार कम्पनी रु २६ करोड ८५ लाख २४ हजार ३५९, एनआइसी एशिया बैंक रु २० करोड २४ लाख ४२ हजार ७४७, नेपाल पुनरबीमा कम्पनी रु १७ करोड आठ लाख ६२ हजार ६०४, नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्प्नी रु १६ करोड २२ लाख ३२ हजार ३४७, सूर्य लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी रु १२ करोड ८० लाख ८० हजार ३९, सूर्य लाइफ इन्स्योरेन्सको प्रवद्र्धक शेयर रु १२ करोड ६९ लाख सात हजार र लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी रु ११ करोड १६ लाख ११ हजार ४५३ बराबरको कारोवार भई शीर्ष स्थानमा रहेको छ ।

कारोबार भएका कम्पनीहरु मध्ये ११० कम्पनीको शेयर उकालो लागेको छ भने ५३ कम्पनीको शेयर ओरालो लागेको छ । कूल १३ कम्पनीको शेयरमा भने कुनै परिवर्तन भएन । कारोवारका आधारमा सिभिल लघुवित्त वित्तीय संस्था १०, विशाल बजार कम्पनी ९.९८, गुर्खाज फाइनान्स ९.९७, नारायणी डेभलपमेन्ट ९.९८, स्वाभिमान लघुवित्त ९.९६, आरम्भ चौतारी लघुवित्त ९.९५, सामुदायिक लघुवित्त ९.९५, समिट लघुवित्त वित्तीय संस्था ९.९५ र गुराँस लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीका लगानीकर्ताले ९.९५ प्रतिशतले कमाए । यसैगरी समृद्धि फाइनान्स ४.१४, एभरेष्ट बैंक ३.८३, साङ्ग्रिला डेभलपमेन्ट बैंक ३.६४, गुडविल फाइनान्स ३.०७, मिर्मिरे फाइनान्स २.९३, आइएमई जनरल इन्स्योरेन्स २.४३ र सप्तकोशी डेभलपमेन्ट बैंकका लगानीकर्ताले २.३७ प्रतिशतले गुमाए ।

रक्सौल डिपोबाट पेट्रोलियम पदार्थ आयात बन्द
access_time 1:21 pm

काठमाडौँ, ५ माघ । नेपाल आयल निगमले रक्सौल डिपोबाट पेट्रोलियम पदार्थको आयात बन्द गर्ने निर्णय गरेको छ । इण्डियन आयल कर्पोरेशनले (आइओसी) दुई वर्षभन्दा बढी समयदेखि सुरक्षाका कारण देखाउँदै उक्त डिपो सञ्चालनमा समस्या भएको जनाउँदै आएको थियो । आइओसीले समस्या भएको लामो समयदेखि जानकारी गराएको भन्दै निगमले उक्त डिपोबाट पेट्रोलियम पदार्थको आयात बन्द गर्ने निर्णय गरेको जनाइएको छ ।

उक्त डिपो बन्द गर्ने निर्णय पछि रक्सौल डिपोबाट पेट्रोलियम पदार्थ आयात गरिरहेका बारा र पर्साका पेट्रोलियम व्यवसायीले नेपाल आयल निगमको २ नम्बर प्रादेशिक कार्यालयमा खरीदको व्यवस्था भएको निगमका प्रवक्ता विनितमणि उपाध्यायले जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार यसअघि रक्सौल नाकाबाट लोड लिइ निगमको वीरगञ्ज शाखा कार्यालयबाट बिलिङ गर्दै आएको पेट्रोलियम पदार्थका अधिकृत बिक्रेताले अब २ नम्बर प्रादेशिक कार्यालयबाट पेट्रोलियम पदार्थ लिने र बिलिङ गर्नुपर्ने हुन्छ ।

निगमले लागू गरेको नयाँ व्यवस्थाका सम्बन्धमा केही अन्योल उत्पन्न भएपछि निगमको केन्द्रीय कार्यालय बबरमहलबाट गएको टोली र बारा÷पर्सा पेट्रोलियम डिलर्स एशोसिएसन तथा स्थानीय प्रशासनबीच छलफलसमेत गरिएको थियो ।

मोतीहारी–अमलेखगञ्ज पेट्रोलियम पाइपलाइनको अधिकतम उपयोग नहुँदासम्म अथवा इण्डियन आयल कर्पोरेशनले मोतिहारी डिपोको संरचना निर्माण कार्य पूरा नभएसम्म पेट्रोलियम पदार्थको सहज आपूर्ति नहुने तथा निगमको लागत बढ्ने जनाइएको छ । गत डिसेम्बरमा अमलेखगञ्ज डिपोबाट एक लाख किलोलिटरभन्दा बढी पेट्रोलियम पदार्थ आपूर्ति गर्न रक्सौल डिपोबाट ४० हजार किलोलिटर र पाइपलाइनबाट ६० हजार किलोलिटर आयात भएको निगमले जनाएको छ ।

रक्सौल डिपोबाट पेट्रोलियम पदार्थ ल्याउन बन्द भएपछि बारा र पर्साका अधिकृत बिक्रेताले पेट्रोलियम पदार्थ डिलर्स एशोसियसनको समन्वयमा प्रदेश नं २ प्रादेशिक कार्यालयबाट खरीद गर्ने सहमति जनाइसकेका छन् ।

२०० ले ओरालो लाग्यो सुनको मूल्य
access_time 12:53 pm

काठमाडाैं, ५ माघ । लगातार ओरालो लाग्दै आएको सुनको मूल्यमा आज पनि झिनो ह्रास देखिएको छ । स्थानीय बजारका लागि तोकिएको मूल्यअनुसार आज छापावाला सुन तोलामा रु २०० ले घटेको छ ।

प्रतितोला रु ९१ हजार ८०० मा आइतबार कारोवार भएको छापावाला सुन आज भने तोलामा रु ९१ हजार ६०० मा कारोवार हुने गरी मूल्य निर्धारण भएको छ ।

यस्तै तेजाबी सुन आइतबार तोलामा रु ९१ हजार ३०० मा कारोवार भएकामा आजका लागि भने रु ९१ हजार १०० मूल्य निर्धारण भएको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासङ्घले जनाएको छ । चाँदीको मूल्यमा भने कुनै परिवर्तन भएको छैन । चाँदी तोलामा रु एक हजार २३० मा कारोवार हुनेछ ।

कीर्तिपुर नयाँबजारमा मेगा बैंकको नयाँ शाखा
access_time 4:12 pm

काठमाडौं, ४ माघ । मेगा बैंक नेपाल लिमिटेडले काठमाडौंको कीर्तिपुरमा नयाँ शाखा विस्तार गरी आइतबारदेखि शाखा सञ्चालनमा ल्याएको छ ।कीर्तिपुर नगरपालिका वडा नम्बर ९, नयाँबजारमा बैंकको नयाँ शाखा विस्तार गरिएको हो । मेगा बैंकको यो २०७ औं शाखा हो । काठमाडौं उपत्यकामा मेगा बैंकका ४१ शाखा र १६ एक्सटेन्सन काउन्टर रहेका छन् ।

अहिले उपत्यका र उपत्यकाबाहिर गरी मेगा बैंकका २०७ वटा शाखा कार्यालयहरु, ३४ वटा एक्सटेन्सन काउन्टरहरु, १ सय ४२ वटा एटीएम मेशिन तथा ८९ वटा शाखारहित बैंकिङ केन्द्रहरु रहेका छन् ।

filter_none खेल
प्रधानमन्त्री कप क्रिकेट : गण्डकीद्वारा कर्णालीसामु २०५ रनको लक्ष्य

काठमाडाैँ, ६ माघ । चाैँथो संस्करणको प्रधानमन्त्री कप राष्ट्रिय पुरुष क्रिकेट प्रतियोगिताअन्तर्गत आज भइरहेको खेलमा गण्डकी प्रदेशले कर्णाली प्रदेशसामु २०५

काठमाडाैँ, ६ माघ । चाैँथो संस्करणको प्रधानमन्त्री कप राष्ट्रिय पुरुष क्रिकेट प्रतियोगिताअन्तर्गत आज भइरहेको खेलमा गण्डकी प्रदेशले कर्णाली प्रदेशसामु २०५ रनको लक्ष्य प्रस्तुत गरेको छ ।

टस जितेर ब्याटिङ गर्दै गण्डकीले ४२ दशमलव तीन ओभरमा सबै विकेट गुमाएर २०४ रन बनायो । गण्डकीका लागि राहुल उपाध्यायले ५३ रनको अर्धशतकीय पारी खेल्नुभयो । उहाँले ६४ बल खेल्दै तीन छक्का र ६ चौका हान्नुभयो । यस्तै अर्जुन कुमालले ४६, विपीन खत्रीले ३२, विशाल पौडेलले १५ तथा दिनेश बुढामगरले १० रन बनाउनुभयो ।

बलिङतर्फ कर्णालीका लागि दिनेश अधिकारीले ३, अनुज चुनारा र दिवान पुनले दुई÷दुई तथा रवीन्द्र शाहीले एक विकेट लिनुभयो । अहिले कर्णालीले ब्याटिङ गरिरहेको छ ।

यसैगरी कीर्तिपुरस्थित त्रिवि क्रिकेट मैदानमा लुम्बिनी प्रदेश र प्रदेश नं २ बीच खेल भइरहेको छ । लुम्बिनीले टस जितेर पहिला ब्याटिङ गर्दै ५० ओभरमा नौ विकेट गुमाउँदै २५७ रन बनायो । उसका लागि सन्दीप रिजालले ८३, सौरभ खनालले ५६, विक्रम भुसालले ३६, सन्दीप सुनारले ११, अमित तामाङले ११ तथा कृष्ण कार्कीले १० रन बनाउनुभयो ।

बलिङतर्फ प्रदेश नं २ का लागि हरिशङ्कर शाहले तीन, दिब्याङशु मल्लिकले दुई तथा शैफुल्लाह अन्सारी, कुमार थापा र विशाल सुश्लिङले एक एक विकेट लिनुभयो । अहिले प्रदेश नं २ ले २५८ रनको लक्ष्य पछ्याउँदै लुम्बिनी प्रदेशविरुद्ध ब्याटिङ गरिरहेको छ ।

ललितपुर फुटबल सङ्घका अध्यक्षको निलम्बन फुकुवा

ललितपुर, ६ माघ । अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ (एन्फा)ले ललितपुर जिल्ला फुटबल सङ्घका अध्यक्ष पुरुषोत्तम थापाको निलम्बन फुकुवा गरेको छ ।

ललितपुर, ६ माघ । अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ (एन्फा)ले ललितपुर जिल्ला फुटबल सङ्घका अध्यक्ष पुरुषोत्तम थापाको निलम्बन फुकुवा गरेको छ ।

आफ्नो १९औँ साधारणसभाको पूर्वसन्ध्यामा एन्फाले १० महिनापछि अध्यक्ष थापालाई कारवाहीबाट मुक्त गरेको हो । अनुशासनको कारण देखाउँदै थापालाई एन्फाले गत जेठ ५ गते निलम्बन गरेको थियो । थापाले बुझाउनुभएको स्पष्टीकरण चित्तबुझ्दो नभएको भन्दै एन्फाले उहाँलाई कारवाही गरेको हो ।

एन्फा पदाधिकारीलाई सामाजिक सञ्जालमा अपशब्द प्रयोग गरेको भन्दै अध्यक्ष थापालाई कारवाही गर्ने निर्णय गरेको थियो । आफूमाथि गरिएको कारवाहीका विरुद्ध थापाले राष्ट्रिय खेलकूद परिषद् (राखेप), विश्व फुटबल महासङ्घ (फिफा) र एशियाली फुटबल महासङ्घ (एएफसी) मा समेत उजुरी दिनुभएको थियो । एन्फाका महासचिव इन्द्रमान तुलाधरले साधारणसभासम्मका लागि मात्र थापालाई निलम्बन गरिएको जानकारी दिनुभयो ।

एन्फाको साधारणसभा आजदेखि शुरु भएको छ । एन्फाले मनाङ, खोटाङ र नवलपरासी पूर्वलाई आफ्नो सदस्यता प्रदान गर्नका लागि साधारणसभामा प्रस्ताव प्रस्तुत गरेको छ । साधारणसभाले सो प्रस्ताव पारित गरेमा एन्फाको सदस्य प्राप्त गर्ने जिल्लाको सङ्ख्या ४८ पुग्नेछ । यस्तै कर्णाली प्रदेश, गण्डकी प्रदेश र लुम्बिनी प्रदेशमा गठन गरिएको तदर्थ समितिलाई समेत एन्फाले मान्यता दिने निर्णय गरेको छ ।

प्रिमियर लिग : न्यूक्यासलमाथि आर्सनलकाे सहज जित

एजेन्सी, ६ माघ । इङ्ग्लिस प्रिमियर लिग फुटबलमा न्यूक्यासलमाथि आर्सनलले सहज जित निकालेकाे छ । गएराति भएकाे खेलमा आर्सनलले न्यूक्यासललाई

एजेन्सी, ६ माघ । इङ्ग्लिस प्रिमियर लिग फुटबलमा न्यूक्यासलमाथि आर्सनलले सहज जित निकालेकाे छ । गएराति भएकाे खेलमा आर्सनलले न्यूक्यासललाई ३-० गोल अन्तरले पराजित गरेकाे हाे ।

आर्सनललाई सहज जित दिलाउनकाे लागि पिएरे एम्रिक औबामियाङले दुई गोल गरे  भने बुकायो साकाले एक गाेल गरे।

पहिलो हाफ गोलरहित बराबरीमा सकिएको खेलको ५० औं मिनेटमा पिएरेले पहिलाे गोल गर्दै आर्सनललाई अग्रता दिलाएका थिए । यस्तै बुकायो साकाले खेलको ६० औं मिनेटमा एक गोल गरे । खेलको ७७ औं मिनेटमा पिएरेले दोस्रो गोल गर्दै आर्सनललाई ३-० को सहज जित दिलाए ।

जितसँगै आर्सनल अंक तालिकाको १० औँ स्थानमा पुगेको छ । १९ खेलमा २७ अंक जोडेको आर्सनलले एस्टोन भिल्लालाई पछि पार्दै १० औँ स्थानमा उक्लिएको हो । आर्सनलसँग पराजित न्यूक्यासल भने तालिकाको १५ औँ स्थानमा छ ।

filter_none स्वास्थ्य
खोपको असमान वितरणले थप विपत्ति निम्त्याउने डब्ल्यूएचओ चेतावनी
access_time 6:38 am

काठमाडाैं, ६ माघ । विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) ले कोरोनाविरुद्धको खोपको असमान वितरणले थप विपत्ति निम्त्याउने चेतावनी दिएकाे छ । डब्ल्यूएचओका प्रमुख डाक्टर टेड्रोस अधानम गेब्रियससले धनी र पहुँच भएका देशका नागरिकले मात्रै खोपमा पहुँच पाउने भन्दै विश्व नैतिक असफलताको नजिक रहेको बताए ।

उनले गरिब देशका पाको उमेर तथा जोखिम वर्गका मानिसभन्दा धनी देशका युवाहरुले पहिले खोप पाउनु उचित नहुने बताए । अहिलेसम्म विश्वमा तीन करोड ९० लाख डोज खाप दिएको र त्यो ४९ वटा धनी देशका मानिसले पाएको भन्दै प्रमुख गेब्रियससले यसबाट थप चुनौतीहरु आउने बताए ।

अहिलेसम्म चीन, भारत, रुस, बेलायत र अमेरिकाले कोरोनाविरुद्धको खोप विकास गरिरहेका छन् । यी सबै देशहरुले आफ्नो देशका नागरिकलाई प्राथमिकतामा राखेका छन् । कोरोनाविरुद्धको खोप वितरणमा विश्व विनाशकारी नैतिक असफलताको नजिक रहेको र यसको मूल्य तत्काल गरिब देशले चुकाउनुपर्ने भन्दै डब्ल्यूएचओले यस्तो अवस्थामा खोपको मूल्य बढ्ने, महामारी झन् बढ्ने र प्रतिबन्धहरुमा कारण आर्थिक समस्या डरलाग्दो हुने चेतावनी दिएको छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनले विश्वमा खोपको बाँडफाँड गर्न यसअघि नै कोभ्याक्स कार्यक्रमका लागि प्रतिबद्धता आह्वान गरेको छ । जुन कार्यक्रम अर्को महिना सुरु हुनेछ । डब्ल्यूएचओले आउँदाे अप्रिल ७ तारिखमा विश्व स्वास्थ्य दिवस मनाउँदा सबै देशहरुमा खोप अभियान सुरु भएको हुने अपेक्षा गरेको छ ।

कोरोनासम्बन्धी कारणबाट स्वास्थ्यकर्मीकाे मृत्यु भए २५ लाख क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउन सरकार सहमत
access_time 11:38 am

काठमाडौँ, ५ माघ । आन्दोलनरत संयुक्त स्वास्थ्य संघर्ष समिति र सरकारी टोलीबीच १९ बुँदे सम्झौता भएको छ । स्वास्थ्यकर्मीहरुले उठाउँदै आएका अधिकांश माग पूरा गर्न सरकार सहमत भएपछि सम्झौता भएको हो ।

आइतबार बेलुकी १९ बुँदे सम्झौता भएपछि स्वास्थ्यकर्मीहरुले संघर्षका कार्यक्रम स्थगित गरेका छन् । सम्झौतामा स्वास्थ्यकर्मीहरुलाई कोभिड—१९ लगायत अन्य जटिल रोगको उपचारसहित सेवासुविधा बढाउन सरकार सहमत भएको छ ।

साथै कोरोनाका कारण स्वास्थ्यकर्मीको ज्यान गएमा सरकारले क्षतिपूर्तिस्वरुप रु २५ लाखसम्म उपलब्ध गराउने सहमति भएको छ । सम्झौतामा भनिएको छ, ‘कोरोना भाइरसको संक्रमणको पहिचान, रोकथाम, नियन्त्रण तथा उपचारसम्बन्धी कार्यमा संलग्न जनशक्तिहरुलाई मृत्युपश्चात् दिइने २५ लाख बराबरको क्षतिपूर्ति सहज रुपले दिने व्यवस्था मिलाउने । मन्त्रिपरिषदको मिति २०७७।०६।०१ को निर्णय बमोजिम २०७७।०४।०१ गते भन्दा पछाडी मृत्यु हुने स्वास्थ्यकर्मीहरुको हकमा २५ लाख क्षतिपूर्ती दिने ब्यबस्था भएको र मिति २०७७।०४।०१ भन्दा अगाडि कोभिडको कारणले वा कोरोना भाइरसको संक्रमणको पहिचान, रोगथाम, नियन्त्रण तथा उपचार सम्बन्धि कार्यमा सलग्न हुनु पर्दा मृत्यु भएका स्वास्थ्यकर्मीहरुको हकमा ब्यबस्था नगरिएको हुंदा मृत्यु भएका स्वास्थ्यकर्मीहरुको संख्या यकीन गरी निवेदन र कार्यालयको सिफारिसको आधारमा क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउन स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले आवश्यक प्रक्रिया मिलाउने ।’

यसअघि नै सरकारबाट स्वास्थ्यकर्मीहरुलाई उपलब्ध गराउने भनिएको जोखिम भत्तालगायत सेवा सुविधा दिलाउने विषयमा सम्झौता भएको बताइएको छ । सबै स्वास्थ्यकर्मी तथा सहयोगीहरुलाई जोखिम भत्ता, यातायात, संचार र खाजा खर्च दिन सम्बन्धित कार्यालयले आवश्यक ब्यवस्था मिलाउने भएको छ।

यसैगरी कोभिड संक्रमित भए पश्चात अशक्तता भएका स्वास्थ्यकर्मीहरुलाई मेडिकल बोर्डको सर्टिफिकेट र सिफारिसको आधारमा बिदा तथा उपचार खर्च प्रदान गर्ने र सो सम्बन्धी निर्णय कार्यान्वयनका लागी निजि तथा सामुदायिक स्वास्थ्य संस्था संचालकहरुलाई अनुरोध गर्ने सहमति पनि भएको छ ।

 

 

३ हजार ५ सय ८ जनाको पीसीआर परीक्षण गर्दा मुलुकमा २ सय ६६ जना संक्रमित थपिए
access_time 4:40 pm

काठमाडौं, ४ माघ । मुलुकमा थप २ सय ६६ जनामा कोरोना भाइरस कोभिड १९ संक्रमणको पुष्टि भएको छ । जसमा महिलाको संख्या ९१ र पुरुषको संख्या १ सय ७५ छ । पछिल्लो २४ घण्टामा ३ हजार ५ सय ८ जनाको कोरोना परीक्षण गर्दा सो संख्यामा संक्रमित थपिएका हुन् ।
स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार पछिल्लो २४ घण्टामा देशका बिभिन्न भागमा २ सय ६६ संक्रमित थपिएसँगै नेपालमा संक्रमितको कुल संख्या २ लाख ६७ हजार ३ सय २२ पुगेको छ ।

काठमाडौं उपत्यकामा थप १ सय ७७ जनामा संक्रमण फेला

यसैगरी काठमाडौं उपत्यकामा पछिल्लो २४ घण्टामा थप १ सय ७७ जना संक्रमित फेला परेका छन् ।

मन्त्रालयका अनुसार काठमाडौं उपत्यकामा ६१ जना महिला र १ सय १६ जना पुरुषमा कोरोना भाइरसको संक्रमण पुष्टि भएको हो । योसंगै काठमाडौ उपत्यकामा संक्रमितको कुल संख्या १ लाख २४ हजार ७ सय ९८ पुगेको छ ।

पछिल्लो २४ घण्टामा ४ सय निको भए, ५ को मृत्यु

कोरोना भाइरस कोभिड १९ को संक्रमणबाट पछिल्लो २४ घण्टामा देशभर ४ सय जना निको भएर घर फर्किएका छन् ।स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार पछिल्लो २४ घण्टामा देशभरबाट ४ सय जना निको हुँदा डिस्चार्ज हुनेहरुको कुल संख्या २ लाख ६१ हजार ४ सय ४४ पुगेको छ ।

त्यस्तै देशभर सक्रिय संक्रमितहरुको संख्या ३ हजार ९ सय १९ रहेको छ । यसैगरी क्वारेन्टाइनमा रहनेको संख्या २ सय २१ रहेको छ । पछिल्लो २४ घण्टामा देशभर ३ हजार ५ सय ८ जनाको पीसीआर परीक्षण हुँदा हालसम्म कुल २० लाख १२ हजार ४ जनाको ५२ पीसीआर परीक्षण भएको छ ।

यसैगरी पछिल्लो २४ घण्टामा ५ जना संक्रमितको मृत्यु हुँदा नेपालका कोरोना संक्रमणबाट मृत्यु हुनेको संख्या १ हजार ९ सय ५९ पुगेको छ ।

कोरोना संक्रमणबाट बेलायत र दक्षिण अफ्रिकामा गरि थप २ नेपालीको निधन
access_time 2:14 pm

काठमाडौं, ४ माघ । कोभिड–१९ को सङ्क्रमणबाट विदेशमा थप दुई नेपालीको निधन भएको छ । गैरआवासीय नेपाली सङ्घका अनुसार यस साता बेलायतमा एक र दक्षिण अफ्रिकामा एकको निधन भएको हो । गैरआवासीय नेपाली सङ्घअन्तर्गतको स्वास्थ्य समितिका अनुसार यससँगै विदेशमा कोरोनाबाट २० देशमा ३१९को निधन भएको छ ।

सङ्घको स्वास्थ्य समितिका संयोजक सञ्जिव सापकोटाका अनुसार शनिबार साँझसम्म विभिन्न ५० देशमा रहेका ५४ हजार ५९१ जना नेपालीमा सङ्क्रमण देखिएका मध्ये ५२ हजार ९४५ जना कोरोनामुक्त भएका छन् । यो कूल सङ्क्रमितको ९५ प्रतिशत हो । यस साता बेलायत, जापान, साउथ अफ्रिकालगायत मध्यपूर्वमा रहेका थप नेपालीमा सङ्क्रमण देखिएको छ ।

यस्तै भाइरसका कारण नेपालमा एक हजार ९५४ जनाको निधन भएको छ । नेपालमा भाइरसबाट सङ्क्रमण हुनेको सङ्ख्या दुई लाख ६७ हजार ५६ जना छ भने दुई लाख ६१ हजार ४४ जना अर्थात् ९७.८ प्रतिशत कोरोनाबाट मुक्त भएको सङ्घ, कोभिड–१९ उच्चस्तरीय समितिका प्रेस संयोजक चिरन शर्माले बताउनु भयो ।

ब्रिटेन र दक्षिण अफ्रिकामा देखा परेको कोरोना भाइरसको नयाँ स्वरुप ९कोरोनाभाइरस भेरियन्ट० विरूद्ध अहिले बजारमा आएका खोप प्रयोग गर्न सकिने भएको छ । उहाँका अनुसार पछिल्लो छोटो अनुसन्धानले फाइजर र बायोएन्टेकलगायतका भ्याक्सिन नयाँ प्रकृतिको कोरोना भाइरसका विरूद्धमा प्रभावकारी हुने देखाएको हो ।

कूल परीक्षणमध्ये १०.५ मा सङ्क्रमण

नेपालमा कोरोना महामारी घट्दो क्रममा रहेको भए पनि स्वास्थ्य साबधानी आवश्यक रहेको स्वास्थ समितिले जनाएको छ । हाल दैनिक भइरहेको कूल परीक्षण गरेकामध्ये कम्तीमा १०.५ मा सङ्क्रमण हुने गरेको र जोखिम कम नभएको उल्लेख गरेको छ ।

परीक्षणको दायरा पनि घटेको अवस्थामा वास्तविक तथ्याङ्क के हो भन्न नसकिने समितिले जनाइएको छ । समितिले मास्क, भौतिक दूरी र हात धुने लगायत जनस्वास्थ्यका मापदण्ड पालना गर्न सुझाएको छ ।

आत्महत्या रोकथामसम्बन्धी भर्चुअल कार्यशाला

वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीमा मनोरोग बढ्न थालेपछि सङ्घअन्तर्गतको वैदेशिक रोजगार र कल्याण विभागले आत्महत्या रोकथामसम्बन्धी विशेष भर्चुअल कार्यशाला आयोजना गरेको छ । हालसम्म यसकिसिमका तीन कार्याशाला सम्पन्न भइसकेको छ ।

मनरोग विशेषज्ञ डा विजय ज्ञवाली र डा।रञ्जन थापाले सहभागीलाई प्रशिक्षण दिनुभएको थियो । विशेषतः कार्यक्रममा मध्यपूर्व र मलेसियालगायत मुलुकका नेपालीले सहभागिता रहेको थियो । रासस

filter_none कला
‘नेपाली अनलाइन रमाइलो जोक्स कम्पिटिशन-२०२१’को सुरुवात, सहभागीलाई लाखौं धनराशी जित्ने मौका (भिडियो)

काठमाडौं, ५ माघ । कोरना कहरले मानिसहरुको आर्थिक र व्यक्तिगत जीवनमा परेको प्रभावका कारण हामीले हाँस्न बिर्सिसकेका छौं । ‘जसले हाँस्न जान्दैन, उसले बाच्न पनि जान्दैन’ भन्ने उखान सुन्नु भएकै होला । हाँस्दा मनोविकार हट्छ र तनावबाट मुक्ति मिल्छ ।

विश्वभर छरिएर रहेका नेपाली भाषा बोल्न जान्ने व्यक्ति जो चुट्किला सुनाएर अरुको मुहारमा हाँसो ल्याउन सक्नेहरुका लागि ‘नेपाली अनलाइन रमाइलो जोक्स कम्पिटिशन २०२१’ सिजन–१ को सुरुवात भएको हो ।

रिदम स्क्रिनको प्रस्तुतिमा भइरहेको यस कार्यक्रमको आयोजना अमेरिकामा बसेर नेपाली साहित्य, संगीत र कलामा क्रियाशील संगीतकर्मीहरुले गरेका हुन् ।

यस कार्यक्रममा सहभागी हुनका लागि प्रतियोगीहरुले रमाइलो जोक्स कम्पिटिशन नामक वेवसाइटमा गएर निशुल्क फारम भर्न सक्नेछन् । साथै, रिदम स्क्रिनको आधिकारिक फेसबुक पेज वा ईन्स्टग्राममार्फत पनि सहभागिता जनाउन सक्ने भएका छन् ।

यस कार्यक्रमको निर्णायकहरुमा कलाकार बुद्दि तामाङ, हाँस्यकलाकार दिलिप गुरुङ र कलाकार भानु तिवारी रहेका छन् । यस कार्यक्रममा पहिलो हुने विजेताले तिन हजार डलर, दोस्रो हुनेले दुई हजार डलर र तेस्रो हुनेले एक हजार डलर नगदसहित ट्रफी र प्रमाण–पत्र पाउने भएका छन् ।

जनवरी ८ देखि फेब्रुअरी २८ सम्म प्रतियोगीहरुले आवेदन दिन सक्ने छन् । विश्वभर छरिएर रहेका प्रतिभावान कलाकारहरुलाई प्रोत्सहान गर्न यो कार्यक्रमको आयोजना गरिएको यस कार्यक्रमका उत्पादक तथा निर्देशक कमल राईले बताए ।

अयोध्यामा राम मन्दिर निर्माण गर्न बलिउड अभिनेता अक्षयकुमारले थाले सहयोग जुटाउने अभियान

एजेन्सी, ५ माघ । अयोध्यामा राम मन्दिर बनाउन सुरु भइसकेको भन्दै बलिउड अभिनेता अक्षयकुमारले खुसी व्यक्त गरेका छन् ।अक्षयकुमारले मन्दिर निर्माणका लागि सहयोग जुटाउने अभियान थालेका छन्। उनले हिजो आइतबार आफ्नो सामजिक संजाल ट्वीटरमार्फत ”मन्दिर बनाउने कार्यमा अब हाम्रो पालो योगदान गर्ने पालो हो। मैले सुरु गरेको छु, आशा छ तपाई पनि सँगै जानुहुन्छ। जय सियाराम” भनेका छन् ।

अक्षयकुमारले मन्दिर निमार्ण गर्नका लागि सहयोग जुटाउने राष्ट्रव्यापी अभियान थालेका हुन्। उनले आफूले आफ्नो भागको सहयोग पनि गरिसकेको उल्लेख गरेका छन्।

भिडिओमा उनले ऐतिहासिक र भव्य मन्दिर बनाउन मानिसहरूले जे सक्छन् त्यही दान गर्न सक्ने बताएका छन्। अहिलेको योगदानको कारण आउने पुस्ताले पनि रामको जीवन, उनले अपनाएको बाटो र उनका सन्देश पछ्याउने प्रेरणा पाउने अभिव्यक्ति दिएका छन् ।

भारतको सर्वोच्च अदालतले एक वर्ष अगाडि अयोध्याको विवादित जमिन हिन्दुहरूको भएको ठहर गरेपछि अयोध्यामा राम मन्दिर बनाउने बाटो खुलेको थियो।

विजय पुनको ‘पत्थरको मुटु’ सार्वजनिक

काठमाडौँ, ५ माघ । सत्य कथामा आधारित विजय पुनको ‘पत्थरको मुटु’ गीतको भिडियो सार्वजनिक भएको छ । गायक प्रताप दासको समुधुर स्वर रहेको गीतमा विजय पुन मागको मर्म स्पर्शी श शब्द हरेको भने गीतलाई ऋषि खड्काले संगीत भरेका छन् गीतमा विशाल निरौलाले एरेन्ज गरेका छन् । गीतलाई सुमन रानाले मारुनी डिजिटलमा रेकर्ड गराएका हुन् । साथै कुमार रानाको अडियो मिक्सिङ रहेको हुन्।

भिडियोमा दुई युवायुवतीबीच रहेको प्रेमकथालाई प्रस्तुत गरिएको छ । प्रेम, धोका, पीडा, त्याग, बिछोडजस्ता रसहरुको मिश्रित रूप यस भिडियोमा भएको कथावस्तुमा देख्न सकिन्छ । भिडियोमा प्रेम, घरपरिवार र समय परिस्थितिको सम्बन्धलाई चारित्रिक ढङ्गबाट प्रस्तुति दिइएको छ । भिडियोमा टिकटक स्टार विजय पुन र गीता ढुंगानाको अभिनय रहेको छ । साथै रमेश अधिकारीको पाहुना भूमिका देख्न सकिन्छ । भिडियोलाई बुद्ध थापा र उनको संयुक्त समूहले छायांकन गरेका हुन्। भिडियोको मेकअप आर्टिस्ट समारा जोशी हुन् भने पोस्टरलाई सन्तोष सुनारले डिजाईन गरेका हुन् ।

राजेन्द्र अर्याल प्राविधिक सल्लाहकार रहेको भिडियोको निर्माण व्यवस्थापन राजाराम सिम्खडाले गरेका छन् । भिडियोको रङ्ग संयोजन, भीएफएक्स र सम्पादनको जिम्मा मिलन विश्वकर्माले पाएका थिए । कथा(निर्देशन भने विक्रम चौहानले गरेका छन् ।

गीतलाई उत्कृष्ट बनाउन धेरै सहयोगी हातहरुको साथ रहेको थियो । गीतकार विजय पुनले आफ्नै जीवनसँग सम्बन्धित विषयबस्तुलाई गीत मार्फत् पस्किने प्रयास गरेका छन् । गीति लेखनमा पुनको यो पहिलो कदम हो ।

 

विश्व कीर्तिमानी गीतकार डा. डीआर उपाध्यायको नयाँ गीत ‘यो मायाको डोरो’ सार्वजनिक (भिडियोसहित)

काठमाडौं, ४ माघ ।  विश्व कीर्तिमानी गीतकार डा. डीआर उपाध्यायको नयाँ गीत ‘यो मायाको डोरो’ सार्वजनिक भएको छ ।

गीतमा मेलिना राई र राजन तिमिल्सिनाको स्वर तथा संगीत रहेको छ । प्रज्योल राज शाक्यको निर्देशन रहेको गीतको अन्जु सुनार तथा सन्दिप सुवेदी फिचरिङ गरिएको छ । अखिल बास्तोला र टिमको छायाँकन रहेको गीतको भिडियोमा हिमसागर बमको सम्पादन छ ।

फरक शैलीका गीत मार्फत डा. उपाध्यायले विभिन्न ३२ विश्व रेकर्ड राखि सकेका छन् । डा. उपाध्यायका गीत सबै वर्ग, पेशा र समुदायका लागि रहेका छन् । उनका २३ एल्वममा रहेका गीतमा माया प्रेम, रोमान्स विछोडमात्र नभएर समाजका लागि लेखिएका गीत पनि रहेका छन् ।

उनका चाड पर्वका गीतदेखि लिएर छोरी विदाई गर्दाका गीत, पर्यटन गीत, स्वास्थ्य तथा योगसम्बन्धी गीत, महिला प्रताडनासम्बन्धी गीत, मजदुर किसान भरियासम्बन्धी गीतलगायत विभिन्न परिवेशका गीत रहेका छन् ।

त्यस्तै मेजर स्केलका गीत, माइनर स्केलका गीतका साथै सेभन्थ कड्सका गीतहरूरहेका छन् उनका । सयौं गीतका सर्जक डीआरका दश उपन्यास पनि पाठकमाझ आएका छन् । उपाध्यायको नयाँ उपन्यास ‘कफी लभ’ पाठकमाझ आउने तयारीमा रहेको छ ।

भिडियो

रचना र प्रविणको ‘तिमी कस्की छोरी’मा शम्भुसँग रोमान्टिक देखिइन् सुरक्षा (भिडियो)

काठमाडौं, २ माघ । गायिका रचना रिमाल र प्रबिन बेडवालको स्वरमा रहेको नयाँ गीत ‘तिमी कस्की छोरी’को म्युजिक भिडियो सार्वजनिक भएको छ ।

शुक्रबार सार्वजनिक गरिएको उक्त गीतको शब्द लोकप्रिय गीतकार तथा संगीतकार दीपक शर्माका हुन् । जसमा संगीत पनि शर्माको आफ्नै रहेको छ ।

सार्वजनिक गीतको भिडियोमा पछिल्लो समयकी चर्चित नायिका सुरक्षा पन्तको कुशल अभिनय देख्न सकिन्छ । भिडियोमा सुरक्षाका प्रेमिकाको रुपमा शम्भु घिमिरेलाई देख्न सकिन्छ ।

पछिल्लो समय पर्यटकीय गन्तब्य बन्दै गएको तनहुँको बन्दीपुरको रामकोटगाउँमा छायाङ्कन गरिएको दृश्यमा सुन्दरी सुरक्षा गाउँले युवतीको अवतारमा देखा परेकी छिन् । आरोन अशोक कुमारको छायांकन रहेको भिडियोलाई निर्देशक लक्ष्मण सुनार आफैले सम्पादन गरेका छन् ।

नरेन्द्र वियोगीको एरेन्ज रहेको गीतको मिक्सिङ/मास्टरिङ साजन शाहले गरेका हुन् । सार्वजनिक गीतको भिडियो मोडल शम्भुको आफ्नै युट्युव च्यानल युनिआयन मिडियाबाट बजारमा ल्याइएको हो ।

‘एक लभर’ सार्वजनिक

काठमाडौँ, २ माघ । ‘राम्रो इन्टरटेण्टमेन्ट’ को ब्यानरमा निर्माण गरिएको सर्ट मुभी ‘एक लभर’ सार्वजनिक भएको छ । लामो समयको प्रतीक्षापछि प्रदर्शन भएको यो चलचित्र नेपालको वर्तमान सामाजिक परिघटनामा मध्यनजर गरेर तयार पारिएको हो । नेपालका युवायुवतीहरुको विदेश मोह र त्यसले प्रेम सम्बन्धमा निम्त्याएको विषयलाई फिल्मले उठान गरेको छ ।

रामजी ज्ञवालीको निर्देशन र दुर्गाप्रसाद ज्ञवालीको निमार्णमा तयार भएको ‘एक लभर’ आधा घण्टा लामो छ । चलचित्रमा प्रेम, बिछोड, रोदन मात्रै देखाइएको छैन, चलचित्रलाई निर्देशक ज्ञवालीले सुखद् अन्त्य गरिदिएका छन् ।

प्रेमीलाई भेट्न अस्टेलिया जान खोजेकी एक युवतीले नेपालका एक धनाढ्य युवालाई प्रेमको नाटक गरी लाखौं खर्च गराएर जब अष्ट्रेलिया पुग्छे, त्यसपछि उसले नेपालका प्रेमीलाई एकाएक छोडिदिन्छे । तर, एक वर्षपछि जब ती युवती नेपाल फर्किएर पुराना प्रेमी खोज्दै आउँछे, त्यसबेला पहिलाका प्रेमीले बिहे गरेर अर्कै जिवन बाँचिरहेका हुन्छन् ।

निर्देशक ज्ञवालीका अनुसार यस्तो खालको घटना नेपाली समाजमा निरन्तर घटिरहेको छ । त्यसैलाई आधार मानेर चलचित्र निर्माण गरिएको हो । चलचित्र निर्माणका लागि निर्माता दुर्गा प्रसाद ज्ञवालीले १० लाख लगानी गरेका छन् । उनले भने, ‘हामीले सुनेको तर देख्न नपाएका यस्ता धेरै पात्र छन्, जसले कुनै न कुनै सन्देश दिन्छन् ।’ एक महिनाको लामो समयमा खिचिएको चलचित्र त्यसको ३ महिना पछि वर्ल्ड प्रिमियर गरिएको हो ।

निर्देशक ज्ञवाली र आर्यन अधिकारीको लेखनमा तयारी चलचित्रमा अभिनेता शाहिल खान, अभिनेत्री अनुपमा भण्डारी, कलाकारहरु राजेश थापा, सायसा बायलकोटी, सरु माझीलगायतका कलाकारको अभिनय रहेको छ । राम्रो इन्टरटेनमेन्टको सह निर्माता रहेको चलचित्रका प्रमुख सहायक निर्देशक आर्यन अधिकारी हुन् । सन्दिप रसाइलीको म्युजिक तथा लिरिक्स रहेको गीतमा असिम केसीको स्वर रहेको छ ।

एलिस कार्कीको ब्याकग्राउण्ड म्युजिक, बसन्त घर्ती मगरको भिएफएक्स, नगीना श्रेष्ठको मेकअप रहेको चलचित्र वाइड क्यानभास फिल्मस् प्रोडक्सनले काम गरेको हो । चलचित्रको पोस्टर डिजाइनर विजय बस्याल हुन् । राजेन्द्र मोक्तान कलरिस्ट रहेको चलचित्रलाई संकल्प भुजेलले खिचेका हुन् भने शाहिल खान र मिलन श्रेष्ठले सम्पादन गरेका हुन् ।

filter_none विश्व
अर्जेन्टिनामा ६.४ म्याग्नीच्युडको भूकम्प
access_time 1:34 pm

एजेन्सी, ६ माघ । दक्षिण अमेरिकी मुलुक अर्जेन्टिनामा सोमबार ६.४ म्याग्नीच्युडको शक्तिशाली भूकम्प गएको छ । अमेरिकी भौगर्भिक सर्भेका अनुसार भूकम्पबाट अर्जेन्टिनाको पश्चिम तथा मध्य क्षेत्रमा ठूलै हलचल उत्पन्न भएको थियो । तर उक्त क्षेत्रमा कुनै क्षति भए नभएको बारेमा केही थाहा भइनसकेको प्रहरीले जनाएको छ ।

भूकम्प स्थानीय समयअनुसार राति ११ बजेर ४५ मिनेटमा भूकम्प गएको थियो । यो भूकम्प जमिनको सतहबाट करिब २० किलोमिटर गहिराईमा गएको अमेरिकी भौगर्भिक सर्भेले जनाएको छ ।

भूकम्पको केन्द्र सान जुआन प्रान्तको पोसिटी नगर क्षेत्र नजिक रहेको थियो । यो ठाउँ अर्जेन्टिनाको राजधानी ब्युनस आयर्सबाट करिब एक हजार किलोमिटर टाढा छ ।

भूकम्पका कारण सान जुआन प्रान्तका कतिपय शहर बजारमा केहीबेर विद्युत आपूर्ति बन्द भएको थियो । भूकम्पको धक्का मेन्डोजा, कोर्डोबा, सान्ता फे, ला रियोजो र ब्युनस आयर्स प्रान्तमा पनि महशुस गरिएको थियो ।

गुजरात दुर्घटनामा मृत्यु हुनेकाे संख्या १५ पुग्याे, प्रधानमन्त्रीद्वारा राहतको घोषणा
access_time 1:17 pm

नयाँदिल्ली, ६ माघ । भारतको गुजरात राज्य अन्तर्गत पर्ने सुरतको कासाम्बा क्षेत्रमा भएको ट्रक दुर्घटनामा परी मृत्यु हुनेकाे संख्या १५ पुगेको छ । दुर्घटनामा मृत्यु भएकाको परिवारलाई २ लाख भारतीय रुपैयाँको दरले राहत दिने प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले घोषणा समेत गर्नुभएको छ ।

मृतकप्रति श्रद्धान्जलि व्यक्त गर्दै उहाँले शोक सन्तप्त परिवारजनप्रति सहानुभूति समेत व्यक्त गर्नुभएको छ । मृतकका आफन्तलाई प्रधानमन्त्री राष्ट्रिय सहायता कोषबाट सो रकम दिइने भएको अधिकारीहरुले जानकारी दिएका छन् ।

“सुरतमा भएको दुर्घटनामा परी मानवीय क्षति भएकोमा मलाई अत्यन्त दुःख लागेको छ, यो घटना ज्यादै पीडादायी छ, शोकाकुल परिवारजनप्रति सहानुभूति व्यक्त गर्दै घाइतेहरुको शिघ्र स्वास्थ्य लाभको कामना गर्दछु,” प्रधानमन्त्री मोदीले ट्वीटरमा लेख्नु भएको छ ।

उहाँले घाइते भएकाहरुलाई पनि ५० हजार भारतीय रुपैयाँका दरले राहत रकम उपलब्ध गराइने अर्को ट्वीट मार्फत् जानकारी दिनुभएको छ ।

सुरतको कोसम्बामा सोमबार राति एउटा ट्रकले ठक्कर दिँदा मृत्यु भएका १५ जना मध्ये सात जना महिला, सात जना पुरुष र एक जना १ वर्षीय शिशु रहेको अधिकारीहरुले जनाएका छन् । घाइते भएका ६ जनाको अस्पतालमा उपचार भइरहेको स्थानीय प्रहरीको भनाई छ ।

एक दर्दनाक दुर्घटना : फुटपाथमा सुतिरहेका मजदूरमाथि ट्रक गुड्दा १३ जनाको मृत्यु !
access_time 9:29 am

एजेन्सी, ६ माघ । भारतकाे गुजरातमा सोमबार राति एक दर्दनाक दुर्घटना भएकाे छ । फुटपाथमा सुतिरहेका मजुदरलाई ट्रकले किच्दा कम्तिमा पनि १३ जनाको मृत्यु भएको भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।

घटना गुजरात प्रदेशको सुरतमा साेमबार करिब मध्यराततिर भएकाे हाे । त्यहास्थित कोसाम्बा क्षेत्रको फुटपाथमा सुतिरहेका मजदूरलाइ ट्रकले किचेकाे थियाे । १८ जनालाई कुल्चिएकाेमा तीमध्ये १३ व्यक्तिको मृत्यु पुष्टि भएकाे छ । उखु बोकेको ट्याक्ट्ररसँग ठोक्किएपछि ट्रकका चालकले नियन्त्रण गुमाएर ट्रक फुटपाथतिर जाेतिएकाे र साे दुर्घटना  हुन पुगेको बताइएको छ।

दैनिक ज्यालादारी गर्ने १८ जना मजदुरहरू राति फुटपाथमै सुतेका थिए । साे घटनामा ५ जना गम्भीर घाइते भएकाे र उनीहरूलाई अस्पताल भर्ना गरिएको छ । एक ६ वर्षीय बालिका भने संयाेगले बँचेकाे बताइएकाे छ । यद्यपि उनका आमा-बुबाले भने साेही फुटपाथमा ज्यान गुमाइसकेका छन् ।

मृतकहरू सबै मजदूर रहेकाे राजस्थानको बन्सवारा जिल्लाको कुशलगढ़का निवासी  रहेकाे बताइएकाे छ ।

घटनास्थलमा तत्कालै प्रहरी पुगेर लाश बरामद गरी पाेस्टमार्टमका लागि पठाइएकाे थियाे भने घाइतेहरूलाइ अस्पताल लगिएकाे थियाे ।

खोपको असमान वितरणले थप विपत्ति निम्त्याउने डब्ल्यूएचओ चेतावनी
access_time 6:38 am

काठमाडाैं, ६ माघ । विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) ले कोरोनाविरुद्धको खोपको असमान वितरणले थप विपत्ति निम्त्याउने चेतावनी दिएकाे छ । डब्ल्यूएचओका प्रमुख डाक्टर टेड्रोस अधानम गेब्रियससले धनी र पहुँच भएका देशका नागरिकले मात्रै खोपमा पहुँच पाउने भन्दै विश्व नैतिक असफलताको नजिक रहेको बताए ।

उनले गरिब देशका पाको उमेर तथा जोखिम वर्गका मानिसभन्दा धनी देशका युवाहरुले पहिले खोप पाउनु उचित नहुने बताए । अहिलेसम्म विश्वमा तीन करोड ९० लाख डोज खाप दिएको र त्यो ४९ वटा धनी देशका मानिसले पाएको भन्दै प्रमुख गेब्रियससले यसबाट थप चुनौतीहरु आउने बताए ।

अहिलेसम्म चीन, भारत, रुस, बेलायत र अमेरिकाले कोरोनाविरुद्धको खोप विकास गरिरहेका छन् । यी सबै देशहरुले आफ्नो देशका नागरिकलाई प्राथमिकतामा राखेका छन् । कोरोनाविरुद्धको खोप वितरणमा विश्व विनाशकारी नैतिक असफलताको नजिक रहेको र यसको मूल्य तत्काल गरिब देशले चुकाउनुपर्ने भन्दै डब्ल्यूएचओले यस्तो अवस्थामा खोपको मूल्य बढ्ने, महामारी झन् बढ्ने र प्रतिबन्धहरुमा कारण आर्थिक समस्या डरलाग्दो हुने चेतावनी दिएको छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनले विश्वमा खोपको बाँडफाँड गर्न यसअघि नै कोभ्याक्स कार्यक्रमका लागि प्रतिबद्धता आह्वान गरेको छ । जुन कार्यक्रम अर्को महिना सुरु हुनेछ । डब्ल्यूएचओले आउँदाे अप्रिल ७ तारिखमा विश्व स्वास्थ्य दिवस मनाउँदा सबै देशहरुमा खोप अभियान सुरु भएको हुने अपेक्षा गरेको छ ।

रूसी विपक्षी नेता नाभाल्नीको गिरफ्तारप्रति मर्केलद्वारा चासो व्यक्त, बिना सर्त रिहाईको माग
access_time 9:09 pm

एजेन्सी, ५ माघ । रूसी विपक्षी नेता अलेक्सी नाभाल्नीको मस्कोमा ‘मनमानी’ तरिकाले गिरफ्तार गरिएको भन्दै उहाँको रिहाईका लागि जर्मन चान्सलर एन्जेला मर्केलले सोमबार माग गर्नुभएको छ ।मर्केलका प्रवक्ता स्टेफेन सिबर्टले पत्रकारसँगको कुराकानीमा भन्नुभयो, “चान्सलर मर्केलले रूसी नेता नभाल्नीको ‘मनमानी रूपमा’ गरिएको गिरफ्तारीको घोर भत्र्सना गर्नुभएको छ । गिरफ्तारीले कानूनी शासनका सिद्धान्तहरूको उल्लङ्घन गरेको छ ।” जर्मनीले आइतबार मात्र जर्मनीमा उपचार गराई फर्किएका रुसी विपक्षी नेतालाई तुरुन्त रिहा गर्न पनि आग्रह गरेको छ ।

उपचारका लागि जर्मनीमा पाँच महिना बसी स्वदेश फर्किएको करिब एक घण्टाभित्र नै आइतबार उहाँलाई मस्कोबाट पक्राउ गरिएको थियो । उहाँ रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनका कट्टर आलोचक हुनुहुन्छ ।

गत अगष्टमा रूसकै ओम्स्कबाट मस्को जाने विमानमा रहेका समय विमानमा नै अकस्मात विरामी परेका नाभाल्नीलाई आकस्मिक अवतरण गराई स्थानीय एक अस्पतालमा उपचार गरिएको थियो । फ्रान्सेली र स्वीडेनी प्रयोगशालामा गरिएको परीक्षणमा नाभाल्नीलाई बेहोस बनाउने सोभियतकालीन रसायन ‘नोभिचोक’ खानामा मिसाएर खुवाइएको जर्मनीले जानकारी गराएको थियो ।

उहाँलाई जर्मनीको अनुरोधमा आन्तरिक विमानमार्फत् उपचारका लागि बर्लिन लगिएको थियो । जर्मनीमा डाक्टरहरूले नाभाल्नीलाई विष दिइएको कुराको पुष्टि गरेका थिए । उहाँलाई अस्पतालबाट सेप्टेम्बरमा डिस्चार्ज गरिएको थियो तर चिकित्सकको सल्लाह अनुसार त्यहीँ आराम गरिरहनुभएको थियो ।

कुवेतमा सरकार विघटन, राजाद्धारा राजीनामा स्वीकृत
access_time 7:44 pm

एजेन्सी, ५ माघ । कुवेतको सोमबार सरकार विघटन भएको छ । प्रधानमन्त्री शेख सबाह खालेद अल हमद अल सबाहले राजीनामा दिनुभएको छ ।

प्रधानमन्त्रीको राजीनामा राजा शेख सवाफ अल अहमद हल जबर अल सबाहले सोमबार स्वीकृत गर्नुभएको छ । प्रधानमन्त्री सबाहले यही जनवरी ३१ मा कुवेती राजा समक्ष राजीनामा चढाउनु भएको थियो । तत्कालै अर्को मन्त्रीपरिषद् गठन गर्ने तयारी भइरहेको राजदरबारका अधिकारीहरूले जानकारी दिएका छन् ।

देशको राष्ट्रिय सभा र मन्त्रीपरिषद्का बीचमा सम्वन्ध विग्रिएकाले राजीनामा दिनु लागेको प्रधानमन्त्रीले मन्त्रीपरिषद् बैठकमा जानकारी दिनुभएको थियो ।

उहाँले उपप्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरुलाई राजनीतिक अवस्थाका बारेमा व्याख्या गर्दै आफुहरु अव विदा हुनुपर्ने अवस्थामा रहेको संकेत गर्नुभएको थियो । उहाँले सन् २०२० डिसेम्बर १४ देखि कुवेती सरकारको नेतृत्व गर्नुभएको थियो ।

सन् २०२० मा साउदी अरबमा मृत्युदण्डका घटनामा कमी
access_time 7:24 pm

एजेन्सी, ५ पुस । सन् २०२० मा साउदी अरबमा मृत्युदण्डको सजायमा व्यापक कमी भएको साउदी अधिकारीले बताएका छन् ।एक निरपेक्ष राजतन्त्र रहेको यस खाडी राज्यमा लामो समयदेखि विश्वको उच्चतम मृत्युदण्डसम्बन्धी अपारदर्शी न्यायिक प्रणाली रहेको भनेर साउदी अरबको आलोचना हुनेगरेको छ ।

साउदी अरबको मानवअधिकार आयोगले सोमबार सार्वजनिक रिपोर्टमा भनिएको छ, “सन् २०२० मा साउदी अरबमा २७ व्यक्तिलाई मृत्युदण्डको सजाय भएको छ । यो गत वर्षको तुलनामा ८५ प्रतिशतले कमी हो ।सरकारले लागुऔषधसम्बन्धी अपराधका लागि मृत्युदण्ड दिने सजायमा रोक लगाएको छ ।

“आयोगले यस समाचारलाई राज्यको न्याय प्रणालीले सजायमा मात्र नभई पुनःस्थापना र रोकथाममा बढी ध्यान दिइरहेको छ भन्ने सङ्केतको रूपमा स्वागत गरेको छ,” मानवअधिकार आयोगका अध्यक्ष अवाद अलावादद्वारा हस्ताषरित एक विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।

लागूपदार्थसम्बन्धी अपराध हेर्न बनेको समितिका अनुसार राज्यले अहिंस्रक अपराधीहरूलाई अपराध नदोहोराउन दोस्रो मौका दिइरहेको छ ।” सन् २०१९ मा साउदी अरबले १८४ जनालाई मृत्युदण्डको सजाय दिएको एम्नेस्टी ईन्टरनेशनलको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ । यो एक वर्षमा मृत्युदण्ड दिइएको सङ्ख्याको उच्च रेकर्ड हो ।

बेलायतस्थित मानव अधिकार अभियान समूह, रिप्राइभले सन् २०२० मा साउदी अरबमा २५ जनालाई मृत्युदण्ड दिएको बताएको छ । यो २०१३ मा मृत्युदण्डको कार्यान्वयनमा निगरानी सुरु गरेदेखि सबैभन्दा कम सङ्ख्या हो तर सन् २०२१ मा यो सङ्ख्या बढ्नसक्ने चेतावनी पनि दिइएको छ ।

विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “गिरावटमा आंशिक योगदान कोभिड–१९ को बन्दाबन्दीका कारण पनि भएको हो । फेबु्रअरीदेखि अप्रिलमा सरकारले भाइरस नियन्त्रणका लागि लगाएको प्रतिबन्धको कारण मृत्युदण्डका घटनामा कमी आएको छ । “यद्यपि, मृत्युदण्ड दिने स द्दण््ख्या २०२१ मा बढ्नेछ भन्नेमा विश्वास गर्ने कारण छ ।”

“सन् २०२० को अन्तिम त्रैमासिकमा सरकारले मुद्दाहरूलाई दोहो¥याएको थियो । गत वर्ष भएका सबै मृत्युदण्डको झन्डै एक तिहाइ मुद्दा डिसेम्बरमा मात्रै सम्पन्न भएका थिए ।”

साउदीको मानव अधिकारवादी समूहले सोमबार गरेको घोषणा सन् २०२० मा न्यायिक सुधारको आधारमा भएको हो । गत अप्रिलमा एचआरसीले राज्यले १८ वर्षभन्दा कम उमेरमा भएका अपराधका दोषीलाई मृत्युदण्ड नदिने सरकारले नयाँ नीति अख्तियार गरेको छ ।

शाही घोषणाको हवाला दिदै मानवअधिकार आयोगले नाबालिगको रूपमा दोषी ठहरिएका व्यक्तिलाई मृत्युदण्डको सट्टा १० बर्षसम्म सुधार गृहमा राख्ने सजाय हुने बताएको छ । गत अप्रिलमा साउदी अरबको अदालतले आदेश दिएका कडा शारिरिक सजायलाई रोक्ने घोषणालाई साउदीको मानव अधिकारवादी समूहका अभियानकर्ताहरूले स्वागत गरेका थिए ।

यी परिवर्तनहरूले वर्तमान् राजकुमार मोहम्मद बिन सलमानले अतिवादी परम्परावादी राज्यलाई आधुनिकीकरण गर्न लगाएको दबाबलाई बल दिएको छ । अधिकारकर्मीहरूले यो सुधारलाई राजनीतिक कैदीहरूलाई रिहाई गरी सरकारले आफ्नो पक्षमा जनसमर्थन बटुल्ने रणनीतिका रूपमा पनि हेरेका छन् ।

अयोध्यामा राम मन्दिर निर्माण गर्न बलिउड अभिनेता अक्षयकुमारले थाले सहयोग जुटाउने अभियान
access_time 5:12 pm

एजेन्सी, ५ माघ । अयोध्यामा राम मन्दिर बनाउन सुरु भइसकेको भन्दै बलिउड अभिनेता अक्षयकुमारले खुसी व्यक्त गरेका छन् ।अक्षयकुमारले मन्दिर निर्माणका लागि सहयोग जुटाउने अभियान थालेका छन्। उनले हिजो आइतबार आफ्नो सामजिक संजाल ट्वीटरमार्फत ”मन्दिर बनाउने कार्यमा अब हाम्रो पालो योगदान गर्ने पालो हो। मैले सुरु गरेको छु, आशा छ तपाई पनि सँगै जानुहुन्छ। जय सियाराम” भनेका छन् ।

अक्षयकुमारले मन्दिर निमार्ण गर्नका लागि सहयोग जुटाउने राष्ट्रव्यापी अभियान थालेका हुन्। उनले आफूले आफ्नो भागको सहयोग पनि गरिसकेको उल्लेख गरेका छन्।

भिडिओमा उनले ऐतिहासिक र भव्य मन्दिर बनाउन मानिसहरूले जे सक्छन् त्यही दान गर्न सक्ने बताएका छन्। अहिलेको योगदानको कारण आउने पुस्ताले पनि रामको जीवन, उनले अपनाएको बाटो र उनका सन्देश पछ्याउने प्रेरणा पाउने अभिव्यक्ति दिएका छन् ।

भारतको सर्वोच्च अदालतले एक वर्ष अगाडि अयोध्याको विवादित जमिन हिन्दुहरूको भएको ठहर गरेपछि अयोध्यामा राम मन्दिर बनाउने बाटो खुलेको थियो।

filter_none रोजगार
मजदूरको सुरक्षा मजबुत पार्न आग्रह

रसुवा, २५ पुस । विकास निर्माणको कार्य गर्दा वा गराउँदा पूर्वसावधानी अपनाई जीउज्यानको सुरक्षामा पहिलो प्राथमिकता दिन मजदूरले आग्रह गरेका छन् । गाउँ क्षेत्रका सडक निर्माण गर्दा डोजरले यत्रतत्र झारेका ढुङ्गाले मानिसको ज्यानसमेत जान थालेपछि सबैखाले विकासको काममा सहभागी गराइने मजदूरको सुरक्षामा पहिलो ध्यान दिन आवाज उठेको छ ।

रसुवा जिल्लाको अधिकांश भूभाग भिरालो भएको र ती स्थानमा सडक मार्ग खुलाउँदा स्काभेटर तथा डोजरजस्ता उपकरणले फ्याँकेका ढुङ्गा र माटोले वर्षायाममा भूक्षयको सम्भावना बढ्दै गएको छ । सडक खन्दा निस्केका ढुङ्गा र माटो सही तरिकाले व्यवस्थापन नगर्दा विभिन्न दुर्घटना हुने गरेकाले त्यसको सही ठाउँमा व्यवस्थापन हुनुपर्ने बुद्धिजीवीको सुझाव छ ।

सडकको ट्रयाक तथा वर्षे पानी व्यवस्थापनका लागि डोजरले जमीन खोल्ने र टेवा पर्खाल एवं नालीको काममा संलग्न मजदूरलाई कार्यस्थलमा आवश्यक सुरक्षा व्यवस्था गर्न नौकुण्डका समाजसेवी सुरेश तामाङले आग्रह गर्नुभयो । काम लगाएको स्थानमा मजदूरलाई सुरक्षा सामग्री प्रदान नगर्नु, जोखिम न्यूनीकरणका लागि अगुवा नाइकेको व्यवस्था नहुनु र पूर्णरूपमा कामको जिम्मा पाएका व्यक्ति, फर्म, वा कन्सल्टेन्सीका जिम्मेवार व्यक्ति उपस्थित नहुनेजस्ता कारण मजदूरको ज्यान जोखिममा परेको तामाङले बताउनुभयो ।

काम गर्ने स्थानमा विद्युत् आयोजनामा जस्तै हेलमेट, पञ्जा, गमबुठ, सफापानी, प्राथमिक उपचारका सामग्री र स्वास्थ्यकर्मीसमेतको व्यवस्था गर्न मजदूरले मागसमेत गरेका छन् । धुुञ्चे–९ केवु त्रिशूली खोला सडकको नाली निर्माणको काम गरिरहेको अवस्थामा नौकुण्ड गाउँपालिका–१ संयुल गाउँका मजदूर दमै थोक्राको डोजरले पल्टाएकै ढुङ्गाले किचेर यही पुस २१ गते घटनास्थलमै मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ ।

कामबाट निकालेपछि आरती स्ट्रीपका मजदुरहरु आन्दोलित
  • तारा आचार्य

विराटनगर २१ पुस। मोरङको बुढीगङ्गा गाउँपालिका १ मा रहेको आरती स्ट्रीप प्रालिले कामबाट निकालेका मजदुर आन्दोलित भएका छन् ।भारतीय लगानीमा संचालित उद्योगले कामदार निकालेपछि पुस १२ गते मजदुरहरु क्षतिपूर्तिसहित काम दिलाइपाउँ भन्दै श्रम कार्यालय विराटनगर पुगेका थिए । पुस १२ मा नै श्रम कार्यालयले कामदारलाई पुनर्बहाली गर्न उद्योगलाई पत्र काटेको थियो । तर उद्योगले श्रमको पत्रको अवज्ञा गर्दै प्रवेश गर्न नदिएपछि मजदुरहरु आरती स्ट्रिप अगाडि धर्ना बसेका छन् ।पटक–पटक गरेर उद्योगले एक सय ८४ जना कामदारलाई विनाजानकारी कामबाट निकालेको भन्दै उनीहरुले आन्दोलन गरिरहेका छन् । नेपाल कारखाना श्रमिक सङ्घ इकाई समितिमा आबद्ध भएको आधारमा उद्योगले कामबाट निस्कासन गरेको उनीहरुले बताएका छन् ।

७ वर्षदेखि काम गर्दै आएका मजदुरहरुले लकडाउनको बेलामा समेत उधोगले काम लगाएको र अब कानूनी प्रक्रिया अनुसार सेवा सुविधा दिनुपर्ने वाध्यता भएकोले कामबाट हटाएको आरोप लगाएका छन् । कामदारलाई नेपाल कारखाना श्रमिक सङ्घ इकाई समितिमा आबद्ध भएकै आधारमा उद्योगले कामबाट निस्कासन गर्न नपाउने र उनीहरुलाई पुनर्बहाली गर्नु पर्ने मजदुर नेताहरुले माग गरेका छन् ।

सरकारले तोकेको न्यूनतम ज्याला समेत उद्योगले नदिएको मजदुरहरुले बताएका छन् । २०७४ भदौ १९ गतेदेखि जारी भएको कानून उद्योगले अहिलेसम्म पनि लागू नगरेकाले कानूनको सहारा लिनु परेको उनीहरुले गुनासो गरेका छन् । उद्योगले भित्र प्रवेश गर्न नदिएपछि उनीहरु उद्योग गेटमा धर्ना बसिरहेका छन् ।

जुम्लामा मुख्यमन्त्री रोजगार कार्यक्रम सञ्चालन हुँदै

 जुम्ला, १४ पुस । जिल्लाका आठवटै स्थानीय तहमा मुख्यमन्त्री रोजगार कार्यक्रम सञ्चालनमा आएको छ । गत आर्थिक वर्षमा ढिलोगरी सञ्चालनमा ल्याएको सो कार्यक्रम प्रभावकारी रुपमा कार्यान्वयनमा आउन सकेको थिएन । चालू आर्थिक वर्षमा सयममै बजेट उपलब्ध गराएर यो कार्यक्रम प्रभावकारी रुपमा कार्यान्वयन गर्न थालिएको सामाजिक विकास मन्त्रालयले जनाएको छ ।

कर्णाली प्रदेश सामाजिक विकास मन्त्रालयअन्तर्गत जिल्लाको सामाजिक विकास कार्यालय र स्थानीय तहबीचको समन्वयमा सञ्चालित सो कार्यक्रमले रोजगार गुमाएका व्यक्तिलाई रोजगार दिने सामाजिक विकास कार्यालय जुम्लाका प्रमुख बलवीर सुनारले बताउनुभयो । उहाँले कार्यक्रम सञ्चालनका लागि यहाँका स्थानीय तहमा बजेट पठाउने कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको बताउनुभयो ।

उहाँले भन्नुभयो, “ सो कार्यक्रमका लागि प्रत्येक वडामा रु ३३ लाखदेखि ६५ लाखसम्म बजेट पठाउने तयारी गरिएको छ । त्यसका लागि जिल्लास्थित सामाजिक विकास कार्यालयमा बजेट पठाइसकिएको छ ।” सो कार्यक्रमका लागि यो वर्ष प्रत्येक जिल्लामा रु १७ करोडदेखि ४४ करोडसम्म बजेट पठाइएको मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयले जनाएको छ ।

“जनसङ्ख्या, भौगोलिक विकटता, गरिबीजस्ता कुरालाई प्राथमिकतामा राखिएको छ”, मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्् कार्यालयका प्रवक्ता केशव उपाध्यायले भन्नुभयो, “चालू आर्थिक वर्षमा यो कार्यक्रमका लागि रु दुई अर्ब ९७ करोड ७१ लाख ५१ हजार विनियोजन गरिएको छ ।” सो रकम प्रदेशका ७९ वटै स्थानीय तहका ७१८ वडामा पठाइने प्रवक्ता उपाध्यायले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “हाल योजना छनोटको काम भइरहेको छ । पुस ६ गते मात्रै प्रत्येक स्थानीय तहलाई बेरोजगार व्यक्तिको विवरण पठाउन परिपत्र गरिएको छ ।” यही पुस १५ गतेभित्रै १८ देखि ५९ वर्ष उमेर समूहका व्यक्तिको विवरण पठाउन आग्रह गरिएको प्रवक्ता उपाध्यायको भनाइ छ ।

गत वर्षको तुलनामा यो वर्षको बजेट वुद्धि गरिएको छ । गत आवमा यहाँका स्थानीय तहलाई रु ६४ लाखका दरमा रकम उपलब्ध गराइएको जिल्लाका सामाजिक विकास कार्यालयले जनाएका छन् । गत आर्थिक वर्षको जेठको अन्तिम समयमा बजेट पठाउँदा बजेट कार्यन्वयनमा चुनौती थपिएको तिला गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत नमराज सापकोटाले बताउनुभयो ।

सो कार्यक्रमले गत वर्ष यहाँका स्थानीय तहले पदमार्ग, घोडेटो बाटो, मन्दिर, ग्रामीण सडक, खानेपानी निर्माणलगायतका काम गरेका थिए । – रासस

filter_none विचार/विश्लेषण

१६ वर्ष अगाडि आजकै त्यो दिन, जेल भत्काएर बाहिर निस्किँदाकाे एक अपूर्व अनुभूति

  • राजु क्षेत्री

 

वि.सं. २०६१ कार्तिक २९ गते,

गजुरी ब्यारेक ।

 

त्रिशुली किनार छुँदै आएको चिसो सिरेटोको झोक्काले ब्युँझायो । आँखामा बाधेको पट्टी अलिकति माथि सारेर झ्यालबाट बाहिर हेरे- धर्तीमा बिस्तारै मिर्मिरे उज्यालो झर्दै थियो । हामीलाई बन्दी बनाएर राखिएको घरभन्दा तल नदी सधैँ झैँ  एकनासले सुसाइरहेको छ । हाम्रो सामुन्नेको चौरतिर सेनाका जवानहरुको कल्याङमल्याङ सुनिन्छ ।

 

आज भाइटिकाको दिन ।

सेनाले आफै भाँचेर राखेको मेरो हात, त्यसैमाथि हत्कडी । हामी यसरी नै हातखुट्टा बाँधिएर- आँखामा पट्टीले ढाकिएर बसेको पूरा १३ महिना पुगेको दिन आज । २०६० कार्तिक १ गते सेनाले समातेदेखि  आजसम्म पट्टी खोलेर राम्रोसँग बाहिरको उज्यालो हेर्न पाएको पनि छैनौँ ।

 

चराहरुको चिर्बिर सुनिन थाल्छ । बिस्तारै उज्यालो हुन थाल्यो । त्रिशुलीपारि  छेउका पाखामा लागेको घाम सर्दै हामीलाई राखिएको ठाउँसम्म आयो । रातभर चिसोमा लडेको जीउले घामको किरणको तातो अनुभुति गर्न पायो । हुन त यसरी नै बितेर गैसकेका थिए पुरै १३ महिना । अब त यस्ता  दिनहरु सामान्य हुन थालिसकेका छन् ।

बन्दी हौँ- बिहान उठेर मुख धुने कुरा भएन । एकपटक उठेपछि बाहिर शौचालय जान अनुमति पाइन्छ, त्यसउता चार दिवारभित्र बन्दी । न ब्रस गर्नु न नुहाउनु । न कपाल काट्नु न नङ्ग फाल्नु । डिउटीमा बस्ने सिपाहीले भनेका- हामी त वनमान्छे जस्ता देखिन्छौँ रे । ऐना हेर्न पाएकै छैनौं, कस्तो छौँ कस्तो ! भित्रै बसेको भएर होला छाला चाहि एकदम सेतो भएको थियो सबैको ।

 

हामीलाई  राखेको ठाउँमा ३ जना सिपाहीको बस्ने-सुत्ने कोठा छ । कहिलेकाहीँ चिया दिन्छन् । अनि, यस्तो चाडबाडका दिन नुन-पिरो मिलाएको, तेल-मसला हालेको खाना खान पाइएला भन्ने आशा हुन्छ । सिपाही आएर ढोका खोल्लान् र चिया देलान् भनेर पर्खँदा पनि रमाइलै हुन्छ, बिहान बितेको पत्तै हुँदैन ।

 

बिहानको ९ बज्छ । १० बज्छ । सिपाहीहरुको भान्सामा भाँडा बज्छन् । अनि बिस्तारै भाँडा बज्न छोड्छ र अब हाम्रो पालो आएको कुराले मनमा आनन्द आउँछ । यसरी ढोका खुलेको आवाज कुर्दा-कुर्दै कति दिन त साँझ पर्थ्यो तर खाना आउदैनथ्यो । अनि डिउटीको सिपाहीले भन्थ्यो- तिमिहरुको बाउ-आमा मरे रे, त्यही भएर एकछाके बारेको आज ।

 

उनीहरुको कुराले मनमा भक्कानो छुट्छ तर परचक्रीका सामु रुनु भएन । भोकले ख्याउटिएको अनुहार लिएर  तैपनि हामी हाँसिरहन्थेउ । सिपाहीहरु भन्थे- ‘कति ढुक्कका मान्छे होलान् यिनीहरु, शोकचिन्ता केही कुराको पनि छैन ।’

 

११ बजिसकेको थियो , डिउटीको सिपाही आएर भन्यो- आज त पेटभरि मासुभात खान पाउने भयौ । मासुभात भनेपछि मुख मिठ्याएर बस्याैँ सबैजना । धेरै ढिलो गरेर सिपाहीले ढोका खोल्यो र भन्यो- ‘केटा हो, अहिले यस्तै भयो बेलुका राम्रोसँग खान दिउँला है ।’

 

सिपाहीले थालमा हालेको भात छामेर हेरेको त चार गाँसबढी भातै छैन । दाल त सधैँकै जस्तै टर्लङे पानी । कैयौं दिनदेखि पेट भरेर खान पाइएको छैन । चाडका दिन त पेटभरि खान पाइएला भनेको ! तर आज पनि उस्तै । आँखाबाट आँसु पो झरेछन् । एउटा सिपाहीले भन्यो- ‘ल नरो-नरो । बेलुका पेटभरि खालास् ।’ बिचरा ती सिपाहिलाइ के थाहा कि, १ वर्षदेखि पेटभरि खान नपाएको मान्छेको मन चाडको दिन पनि पेटभरी  खान नपाउँदा कस्तो हुन्छ भनेर !

बिहानको खाना खायौं । अल्छी मान्दै-मान्दै दिन ढल्यो र बेलुकाको खाना खाने वेला आयो । बेलुका पनि उस्तै । भर्खर दिन ढलेको थियो, सिपाहीले खाना ल्याएर ढोकाबाहिर छोडेर गयो । डिउटीको सिपाहीले ढोका खोलेर खाना थालमा हालिदियो र कपाकप खायौं । खाना खाँदा हातको हत्कडी खोलिएको मौका छोपेर  पूर्वयोजना बमोजिम डिउटीमा बसेको सिपाहीकाे घाँटी अठयाँयौँ र उसको हतियार खोस्याैँ । अनि हामीले उसको हातबाट चाबी खोसेर हाम्रा हात-खुट्टामा लाएका जन्जिर खोल्याैँ । यसरी आफैलाइ मुक्त पार्याैँ ।

त्यसपछि हतियार भण्डारमा गएर त्यहाँ रहेका सबै हतियार झिक्याैँ र त्यो सिपाहीलाइ अगाडि लगाएर ब्यारेकको चोरबाटो हुँदै बाहिर निस्कियाैँ ।

त्यो बिस्मयकारी साँझ बितेर गएको आज १६ वर्ष भएछ । र पनि सधैँ ताजा लागिरहन्छ । त्यो साँझ कतै मरी पो हालिन्छ कि भन्ने त मनमै नआएको रहेछ । कसरी बाहिर निस्कने र जनयुद्धका क. प्रचण्डको नेतृत्वमा कसरी नयाँ इतिहास रच्ने  भन्ने मात्र मनमा रहेछ ।

हरेक वर्षको कार्तिक मसान्तका दिन, महिनौँपछि फुत्केर हिँडेको उही नयाँ दिन जस्तो अनुभुति भैरहन्छ ।

ब्यारेक ब्रेक गरेर निस्केका साथीहरूमध्ये क. विप्लवलाई  पछि २०६१ मा सेनाले समाएर ढुङ्गाले किचिकिची  लेखनाथमा मारे । अर्का साथी सेवकजी पछि के कुरामा  हो, आफ्नै साथीहरु जनमुक्ति सेनाबाट  ढाड भाँचिने गरी जनमुक्ति सेनाको ब्यारेकभित्रै  पिटाइ खानुभएछ र अहिले अपाङ्गजस्तो अबस्थामा अरबतिर भेडा चराँउदै हुनुहुन्छ रे ।

ठाकुरसिंह दाइ धादिङको नागिधारतिर हलिगोठालो  गर्दै जीवन चलाउनु भएको छ रे । देवी ढकालका दम्पती जनमुक्ति सेनामा अयोग्यमा परेपछि चितवनमा चटपटे- सटपटेको सानो टंकी राखेर बस्नु भएको छ ।

बिगुलजी चितवनमै थोरै कुखुरा पालेर बस्नुभएको छ । प्रकाशजी गाइ पालेर बस्नुहुन्छ त्यतै । म आफ्नै गाउँमा चिया पसल थापेर  बसेको छु ।

ब्यारेक ब्रेकर साथीहरूसँग भेट हुन्छ बेलाबेलामा । अस्ति बिगुलजीले फोन गर्नुभएको थियो- ‘हामी सबैको त सानो भए पनि बस्ने घरसम्म छ, यो नसे (देवी ढकाल) को मुन्टो लुकाउने ठाउँसम्म पनि छैन । एउटा सानो जग्गामा घर बनाइदिउँ  भनेर जग हाल्न लाएको ।’

मैले बिगुलजीलाइ भनेँ- ‘तपाईहरु काम गर्दै गर्नोस्, म ५० हजार पठाइदिन्छु ।’

सिन्धुपाल्चोकको लेकबाट उहिल्यै २०५५-५६ तिरै जनयुद्ध लड्न भनेर घरबाट निस्केको मेरो मित्रको आजसम्म मुन्टो लुकाउने ठाउँ छैन । जनमुक्ति सेनामा हुँदा बुढाबुढीले पाएको थोरै पैसाले चितवनमा घडेरी किनेका रहेछन् र अहिले मित्र बिगुलको पहलमा सानो बुकुरो बन्दैछ ।

बडो दु:ख भोगेर आइयो । हुन त  जिन्दगी जस्तो छ, त्यस्तैमा रमाइलो छ ।  छन त अहिले पनि दु:खै छ जिन्दगी तर कतै नचिनेको मान्छेलाई अर्को साथीले ‘ब्यारेक ब्रेकर’ भनेर चिनाउँदा गर्व लाग्छ ।

अहिले जहाँ छौँ हामी यत्तिमै सकिँदैन क्रान्ति ।  क्रान्ति- समानता र स्वतन्त्रताको यो लडाइँमा हामीले जसलाइ नायक मानेर ठुलाठुला दुस्साहस गर्ने आट गरेका थियाैँ, तिनै नायक क. प्रचण्ड आज बाल्कोट हुँदै थाङ्नेघाटमा बिसर्जन हुन पुगे । र, बाँकी विप्लव-वैद्य-बाबुराम-साइलाहरु आज पनि समानता र समृद्धिको लडाइँ लडिरहेका छन् । गर्व लाग्छ- सधैँ न्याय-समानता र स्वतन्त्रताको सिपाही हुन पाएकोमा !

आधुनिकताको खोल, हिंसाको बिछ्यौना
  • अञ्जु पोखरेल

हाम्रो नेपाली समाजका चालचलन र हाम्रा केही दोधारेपनहरूलाई उल्लेख गर्न मन लाग्यो । हामी सुनेका कुरामा विश्वास गर्छौ, देखेका कुरालाई त यथार्थै मान्छौ त्यो भन्दा बढी युगौ पहिले देखि बनाईएका ग्रन्थहरूमा विश्वास राख्छौं । विशेषगरि हाम्रो हिन्दु सस्कृती भित्र सर्वमान्य मानेर देविको पुजा आरधना गरिन्छ । देविलाई विभिन्न प्रतिकको रुपमा उल्लेख गरिन्छ- सरस्वतीलाई विद्याकी प्रतीक मानिन्छ, लक्ष्मीलाई धनको प्रतिकको रुपमा मानिन्छ, दुर्गालाई माहाकाली अर्थात् शक्तिको प्रतिकको रुपमा मानिन्छ । दसैंको बेला विभिन्न मठमन्दिरमा देविका विभिन्न स्वरुपलाई पुजिन्छ । असत्य माथि सत्यको बिजय, महिसासुर नामक राक्षसको अन्त्य गरि रगतको टीका लागाएर बिजय प्राप्त गरेको भन्ने मान्यतालाई आधार मानेर विशेष गरि देविको आरधना गर्ने गरिन्छ र १० औं दिनको दिन त्यही खुशीमा बिजया दशमी को टीका लगाईन्छ।

महिलाहरूलाई शास्त्रमा समेत ठुलै ओहोदा दिईएको थियो भनिन्छ। हिजोका समय देखि आजको समयसम्म आईपुग्न महिलाहरूले अनेकौं परिस्थितिको सामना गर्नुपरेको थियो । आजको समाज शिक्षा र चेतनाले भरिएको भएता पनि महिलालाई हेर्ने दृष्टिकोण व्र्यवहारमा भने सकारात्मक परिवर्तन आउन सकेको छैन । घटनाको प्रवृत्ति फरक होला तर पीडा बेदना भने उहीँ नै छ ।

पुरातनवादी सोच र पुरुषवादी मानसिकतामा शुद्धीकरण नभएसम्म नारीमुक्ति कतै सम्भव छैन । पुर्व मेची देखि पश्चिमी माहाकाली सम्म छरिएर रहेका महिलाको स्थिति एक समान छदै छैन । एउटा परम्पराको अन्त्य हुन नपाउदै अर्को अन्धविश्वासको सिकार भैरहन्छन् नारीहरू । समाजमा हुने अधिकाश घटनाहरू स् बाल विवाह, बिधुवा विवाह, बोक्सीको आरोप, बलात्कार, एसिड आक्रमण, अनमेल विवाह, घुम्टो प्रथा, छाउपडी प्रथा, वादी प्रथा, देउकी प्रथा, सति प्रथा, यातना, तिरस्कार, गाली गलौज, कुटपिट अपहेलना, बहुविवाह, चेलीबेटी बेचबिखन, दाइजो प्रथा आदि हिंसा महिलाहरूले सामना गरिसकेका र गर्दै आईरहेका हिंसाका रुप हुन् ।

नेपालको सन्दर्भमा हरेक समुदाय, सामाज, सस्कृती, धर्मका नाममा महिलाहरू माथि हिंसा भैरहेको पाईन्छ । हिमाल पाहाड तराई देखि उच्चघराना देखि निम्न झुपडीसम्म, राजनितिज्ञदेखि मतदातासम्म जहाँ सुकै र जो सुकैबाट जतिसुकै बेला महिला माथि हिंसा हुनसक्ने सम्भावना रहेको छ।

कहिले सति प्रथाको नाममा ज्युँदै जलिनु पर्ने, कहिले बोक्सीको आरोपमा, कहिले दाईजोको नाममा, कहिले वादी प्रथाको नाममा त कहिले बलात्कारको सिकार भएर महिलाको बलि यसरी कहिलेसम्म चढिरहने हो भन्न सकिन्न । उसबेला महिलाहरूले त्यो हदसम्मको पीडा भोगिरहदा सम्म किन विरोध गरेन्न वा बोलेनन्, यस्ता विविध पीडा र उत्पिडनको आंशिक जवाफ प्राप्तिका लागि नेपालकी प्रथम नारीवादी महिला योगमायाको संघर्ष र तिनले गर्नुपरेको देहत्याग (विद्रा)बाट पाउन सकिन्छ ।

बिकास भए सङ्गै हिंसाको विरुद्ध आवाज उठाउने अभ्यास बसेको छ। विभिन्न घटनाको विरुद्ध मा टिप्पणी गर्ने र चरीत्र हत्या गर्ने कुरामा समाजका महिला सदस्यहरू नै सरिक रहन्छ । परिवर्तनलाई अङ्गाले तापनि मानसिकता बद्लिन भने सकेको देखिन्न ।

पहिरनका कुरा

पहिरनको कुरालाई लिएर एक जना हजुरामाले आफ्नो अनुभव सुनाएको सम्झिन्छु- सानै उमेरमा बिवाह गरेपछि घरकै जिम्मेवारीले बाँध्यो । पछि छोराछोरी जन्मिए हुर्किए बढे, जमाना कहाँ उस्तै रह्यो र ? लाउने पहिरन फेरिए । उहाँ आफ्नो अनुभव सम्झिँदै भन्नुहुन्छ, ‘एक पल्ट मेरी सानिमाकी छोरी मलाई भेट्न आएकी थिई । कुर्था-सुरुवाल लाएर कति सुहाएको थियो । त्यो बेला गाउँमा पनि फाट्टफुट्ट कोई-कोईले लागाउथे कुर्था सुरुवाल । उसले लाएको लुगामा मेरो पनि आँखा गए ।’

मन मात्रै लागेर के गर्नु जहिल्यै फरियाको सप्कोमा बाधिएर बस्ने बानी बसिसकेको थियो । छोरीलाई घुमाउन सदरमुकाम लिएर जादा उहाँ लाई नि कुर्था लिउ कि भन्ने सोच आएछ तर सोच भन्दा बढी डर र त्रास अनि सङ्कोच मनमा, हिम्मत गरेर किन्नु भयो रे केही समयपछि बजार आउदा लिएर जानू भएछ । रहरले जितेर होला डरलाई बिर्सेर लगाएको लुगा देखाउन फुरुङ्ग पर्दै श्रीमान समक्ष जानुभएछ । भयो ठिक उल्टो त्यो देखेर श्रीमानले तारिफको साटो एक झापड हान्नुभएछ । उहाँ को रहर सप्पै भताभुङ्ग । कहिलेकाही घरमा कोई नभएको मौका पारेर रहर पूरा गर्न लगाउने गर्नुभएको रहेछ। कोई नभएको मौका पारेर लाएनी २-४ पटक श्रीमानले देखिहाल्ने अनि उहाँ डरले कपडा खोली हाल्नुहुन्थ्यो रे ।

एकदिन श्रीमानले नै बोलाएर एक जोर कपडा हतामा दिदै मन परेको लगाउनु भन्नू भएछ। यसरी उहाँ को रहरले श्रीमानको सोच नि परिवर्तन भएको भन्दै सुनाउनुहुन्छ। उहाँको जस्तै धेरै का छुट्टै काहानी होलान । समाजले पहिरनको आधारमा मान्छेको चरीत्र मापन गर्नु गलत कुरा हो । अचेल उहाँ जस्ता धेरै आमाहरू कुर्था मात्र हैन जिन्स नै लाएर हिड्नुहुन्छ।

हामीले पहिरनलाई मात्रै स्वीकार गरेर हुन्न मानसिकता पनि बदल्न सक्नु ठूलो कुरो हो । अनि यी त शरीर ढाकिने कपडाका कुरा भए अब छोटो पहिरनमा रमाउने को कुरा गरौं । मानिसहरू आफ्नो चाहाना र सहज हुने सम्मका पहिरनमा सजिएर हिड्छन, केही समय अघि सामाजिक संजालमा एक जना महिलाको पहिरन र ढाडको बिसयमा धेरै टीका टिप्पणी भए त्यति ले मात्रै नपुगेर अनेकौं थरिका ट्रोल बनाएरै समेत धज्जी उडाईयो । महिला पुरुष सबैले सेयर गरेर मजाक बनाउन पछि हटेन्न ।

तपाईं हामीलाई अवगत नै होला हाम्रा जिजुबाजेका पालामा हाम्रा हजुरामा हरूले भान्सा मा छिर्दा छातीदेखि उधो फरिया बाधेर चोलो खोलेर मात्रै खाना दिने प्रचलन थियो । जसलाई सस्कार को नाम दिईयो भने अहिले पश्चिमा सस्कृतिलाई अङ्गालेर रमाईरहेका मानिसले आधुनिक समाजमा बसेर आधुनिकता आत्मसात गरेको कुरालाई पचाउन किन सक्दैनन् ? त्यहीँ कुरा हामी चलचित्रको पर्दामा, बिदेशी भुमिमा गएर गर्दा केही नहुने सामान्य मानिने, समय अनुसार चलेको भन्ने र यहाँ कसैले आफ्नो स्व इच्छाले पहिरन लगाउदा त्यति विधि आलोचना किन र के का लागीरुरु हामीले आधुनिक बन्न त सिक्यौ तर आधुनिकता संगै आफुलाई बदल्न सकेनौं ।

पछिल्लो समयमा बलात्कार एसिड प्रहार जस्ता घटनाहरू अत्यन्तै बढी रहेका छन । हप्तामा २र३ दिन त बलात्कारका घटना हेडलाईन बनेर नै छापिन्छन् । केही बर्ष अघि भएको निर्मला पन्तको बलात्कारको दोसि आजसम्म पत्तो लागेको छैन । बलात्कृतहरू को विरुद्ध आवाज न उठेका पनि होईन , सडकमा जुलुस नभएको पनि हैन, विरोध नगरेको पनि हैन तर खै कस्ले सुनिदिने सडकमा चिच्याउनेहरूको आवाज । अहिले केहि समय यता हेर्ने हो भने बलात्कारका घटना अत्यधिक बढेका छन । बलात्कृत हुनेहरू विभिन्न उमेर समुहका छन् कति त आफ्नो शारीरिक बिकास भएको थाहै नपाउनेसम्म छन । शिक्षा र चेतनाले भरिएको समाजमा पनि यसरी महिला हिंसा बढिरहनुको पछाडी के कारण हुनसक्ला ?

किन हुन सकेन महिला अधिकारकाे सुनिश्चितता ?

महिलाहरूलाई अधिकार सम्पन्न साक्षर र सक्षम बनाउन विभिन्न परियोजनाहरू संचालन भएका छन, हजारौं एनजिओ हरू, संघसस्थाहरू खुलेका छन, हजारौं चेतनामूलक कार्यक्रम सन्चालनमा ल्याईएका छन, त्यति हुदा सम्म पनि महिलाको हक अधिकारको सुनिश्चितता हुन सकेको छैन ।

महिला नै हिंसाको सिकार हुनुमा राजनैतिक, आर्थिक, सामाजिक र सास्कृतिक चेतनाको अभाव नै प्रमुख कारण मानिन्छ । तर चेतना र शिक्षाको पहुँचले विश्व हल्लाएको २१ औं शताब्दीमा समेत महिला हिंसाको अन्त्य हुन नसक्नु दुखको कुरा हो । अझ हाम्रो देश त स्वयं महिला रास्ट्रपति भएको देश, दिनलाई त महिलालाई पनि ३३५ हक अधिकार कानुनले दिएको छ भन्नलाई पनि आधा आकाश आधा धर्तीको उपनाम दिईन्छ । तर खै त महिला बालबालिकाको हक अधिकार सुनिश्चित भएकोरु नियम कानुन बनेका छन तर किताबका पानामा सिमित कार्यन्वयन हुन यहाँ कति निर्मला पन्त र सम्झना बि क को बलि चढ्नुपर्ने हो त्यो समयले बताउला देखाउला ।

हामी शिक्षित छौं, चेतनशील छौं, परिवर्तन चाहान्छौ, लैङ्गकि समानताका कुरा गर्छौं बहस गर्छौं, समानताको कुरा गर्छौं तर व्यवहारमा लागू गर्दैनौ कुरैमा मात्रै सिमित । महिलाका निम्ति कोटा छुटिन्छन् । महिलालाई ३३५ आरक्षणको ब्यवस्था गरिएको छ । उत्पीडित, जनजाति, आदिवासी, दलित, पिछाडिएका बर्ग आदि महिलाका लागि निर्वाचनमा आरक्षणको ब्यवस्था पनि गरेको छ । तर जबसम्म महिलालाई थपनाको रुपमा मात्रै हेरिन्छ सोचिन्छ तबसम्म महिला हरू अघि बढ्न सक्दैन्न, न हिंसाबाट मुक्त हुन नै । महिला हिंसा अन्त्य को निम्ति थुप्रै कानुनहरू बनेको त छन तर कार्यन्वयनमा भने आउन सकेका छैनन् ।

महिलाको निम्ति काम गर्ने रास्टिय महिला आयोग छ, कानुन मन्त्री महिला नै रहेकी छिन तर पनि किन बिभेदकारी बिधेयक, संसदमा अल्पसंख्यक भएपनी महिलाहरू छन तर किन अडान लिन सक्दैनन् रुरु के महिलाको काम स्टेजको सोभा बढाएर अरुको भासणमा ताली पिट्ने मात्रै हो रु हो मा हो मिलाउने मात्रै हो तरु घटनाका स्वरुपहरू दिनदिनै भयानक बन्दै गैईरहेका छन यी बिसयमा सरकार मौन छ अनि जवाफदेही को बन्नेरु महिलाहरूले आफ्नो भुमिका र कर्तव्यको पालना ज्यानको बाजि लगाएरै पूरा गरेका इतिहास पनि रहेका छन । चाहे त्यो नालापानीको युद्धमा होस या ६२र६३को जन आन्दोलनको बेला होस वा माओवादिको जनयुद्धमै किन नहोस्, हजारौं महिलाहरूको बलिदान उल्लेखनिय रहेको छ । तर उनीहरूकोको सहभागी को चर्चा खासै उल्लेख भएको देखिन्न । देशको निम्ति उदाहरणिय काम गर्ने थुप्रै महिलाहरू रहेका छन ।

छोरीलाई दुर्गाजस्तो बन्नुपर्छ किन भनिन्न ?

नेपालकी छोरी भृकुटी पासङ्ग लमु आदि आदि नारीहरूको उदाहरण प्रशस्तै छन। योग्यता क्षमता र अवसर पाए महिलाले धेरै गर्न सक्छन भन्ने उदाहरण हुन यी । समक्ष मात्रै हैन शारीरिक रुपले अशक्त भएनी मानसिक रुपले पनि महिलाहरू अब्बल हुन्छन् भन्ने कुरा झमक कुमारी घिमिरेलाई देखेर पनि सकिन्छ । सामाजिक संजाल र समुहमा बौद्धिकताको कुरा गरेर मात्रै पुग्दैन।

जबसम्म सोच परिवर्तन गर्न सकिदैन तबसम्म हिंसा मा कमि आउँदैन । परिवर्तन को सुरुवात आफैंबाट गर्नु आवश्यक छ । हामी घरमा छोरीको जन्म भयो भने लक्ष्मीको आगमन भयाे भन्ने गर्छौं । तर छोरीलाई दुर्गाजस्तो बन्नुपर्छ भनेर भन्दैनौँ । छोरीले संस्कार र संस्कृति बचाउनुपर्छ, कसैसँग ठूलो स्वर गर्नुहुन्न, छोरी भनेको घरको इज्जत हो भन्ने पाठ सिकाइन्छ । तर किन सिकाइँदैन- तिमी कठोर बन्नुपर्छ, कोही आइलाग्यो भने जाईलाग्नुपर्छ भनेर ? छोरी मान्छे कमजोर हुन्छन् भन्ने कुराको फाईदा उठाउछन लोग्ने मान्छेहरू। हरेक छोरिमान्छे दुर्गाको नौ रुप बन्न सक्छन्, आफ्ना लागि लड्न सक्छन् भन्ने चेतको बिकास नभएसम्म अन्याय मा परिरहन्छ्न नारीहरू।

आफ्नो सुरक्षा आफैं ले गर्न सक्नुनै नारीहरूको अबको विकल्प हुनेछ । नत्र जति नै नियम कानुन बने पनि केही हुनेवाला छैन । अन्याय गर्नेले गरिरहन्छ चुपचाप सहनुबाहेक विकल्प हुँदैन । सरकारले बलात्कार गर्नेलाई कार्वाही गर्न नसक्नु छानबिन गर्न नसक्नु अडान लिन नसक्नु अपराधी को लागि बनेका कानुको कार्यन्वयन गर्न नसक्नु अझ भनौं बलात्कारिलाई संरक्षण गर्ने कारणबाट धेरैलाई उक्साहट मिलेको छ नकारात्मक कार्य गर्न । अपराधि निर्धक्कता का साथ खुलेआम घुमिरहन्छन् अनि कयौं नारीहरू हिंसाका सिकार बन्न पुग्छन। इज्जत लुट्ने ले लुटछ, त्यसको नमिठो छाप जिन्दगीभर भोग्ने महिला हुन्छन् ।

समाजमा त्यस्ता हिम्मतवाला पुरुषको खाचो छ । जस्ले एक बलत्त्कृत नारीलाई अपनावोस, नयाँ जीवन दिनसकोस उस्का भावना चाहाना र इज्जतमा कुनै कमि आउन नदेवोस । अरु सरह सामान्य जिन्दगी बाँच्ने अधार दिन सकोस् । तर यो कहाँ सम्भव छ र, यहाँ इच्छाले बनेका सम्बन्ध त तोडिन्छन्, एउटी बलात्कृत नारीको जिन्दगी रङ्गाउने आट कस्ले गर्ने । यदि यस्तै रहिरहने हो भने भोलिको दिनमा तपाई अनि म नै आफ्नो अस्तित्व लुटिएर बाँच्ने दिन न आउलान भन्न सकिन्न ।

[लेखिका स्नातकोत्तर तेस्रो सेमेस्टर (समाजशास्त्र) माअध्ययनरत छिन्]

 

 

दशैँको मनोवैज्ञानिक पक्ष : कोरोना कहरबीच यसरी रहौँ खुसी र स्वस्थ
  • गोपाल ढकाल

विश्वव्यापी रुपमा फैलिएको कोरोना भाईसरको असर शारीरिक तथा मानसिक स्वास्थ्यमा मात्र होइन आर्थिक, सामाजिक , धार्मिक , सांस्कृतिक, चाडपर्व , रहनसहन लगायतका प्राय सबै क्षेत्रमा परेको छ।

कोरोना संक्रमणका कारण यस बर्ष दशैँलाई खुलेर हर्षोल्लासका साथ मनाउने अबस्था छैनौ ।  तर जस्तोसुकै विषम अवस्थामा पनि हामीले हाम्रो धर्म, संस्कृति र परम्परा भुल्नु हुँदैन । यसको संरक्षणमा जोड दिनुपर्छ । यो वर्ष भने कोरोनाको संक्रमणलाइ ध्यान दिँदै भौतिक दुरी कायम गरेर सुरक्षाका उपायहरू अपनाउँदै जो-जो जहाँ छन्, त्यहीँबाट दशैँ मनाउनु नै उतम हुन्छ ।

दशैँको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पक्ष आशीर्वाद लिनेदिने र शुभकामनाको आदान-प्रदान गर्ने कार्य भएकाले भौतिक रुपमा भेटघाट हुन नसके पनि वैकल्पिक रुपमा फोन वा सोसियल मिडियाको प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

चाडपर्वको धार्मिक रूपमा मात्र होइन, सामाजिक, सांस्कृतिक र मनोवैज्ञानिक रूपमा समेत ठुलो महत्व रहेको हुन्छ। दशैँ-तिहारजस्ता महत्वका चाडपर्वहरुलाई कुनै जातजाति र धर्म सम्प्रदायसँग मात्र सीमित नबनाई परम्परा र संस्कृतिका रूपमा विकसित गर्नुपर्दछ। यस्ता राष्ट्रिय चाडपर्वहरूले नेपालीहरूमा राष्ट्रिय एकता, शान्ति र सद्भाव कायम राख्न मद्दत गरिरहेको हुन्छ । साथै नेपाली हुनुको गौरव र पहिचान गराउँछ ।

दशैँ र स्वास्थ्य

किंवदन्तिअनुसार पनि विजयादशमी असत्यमाथि सत्यको जितको उत्सवका रुपमा मनाइन्छ । विजयको उत्सवले आत्मबल, आत्मविश्वास, जोश जागर, हौसला बढाउने तथा नैरस्यतालाई हटाउने गर्छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार स्वस्थ्य भनेको शारीरिक, मानसिक, सामाजिक र आध्यात्मिक चारै तवरबाट स्वस्थ हुनु हो । दशैँजस्ता चाडपर्वहरुले मानिसलाई यी चारै किसिमबाट स्वस्थ रहनका लागि मद्दत पुर्याइरहेको हुन्छ ।

दशैँ यस्तो मौसममा पर्छ, जुनबेला खेती किसानी गर्ने व्यक्तिलाई कामको कुनै बोझ हुँदैन । कामको चपेटाबाट मुक्त भएर आराम गर्ने अवसर पनि हो दशैँ । चाडपर्वमा प्रायः सबैले सधैँको भन्दा फरक मीठो मसिनो र पोषिलो खानेकुरा खाने गर्दछन् । दशैँमा विशेष रूपमा खाइने दही, चिउरा, घ्यु, फलफूल, मिठाई, माछामासुजस्ता खानेकुराले शरीरमा शक्ति प्रदान गर्छ, जसले शारीरिक रूपमा स्वस्थ्य रहन मद्दत पुर्याउँछ ।

दशैँमा पिङ्ग खेल्दा शारीरिक व्यायम हुनुका साथै खाएको गरिष्ठ भोजन पचाउन मद्दत गर्छ । पिङ्ग खेल्दा मनोरञ्जन पनि भैरहेको हुन्छ ।
दशैँको बेला ठूलाले सानालाई टिका लगाएर दिइने आशीर्वाद र एक-अर्कामा गरिने शुभकामना आदान–प्रदानले व्यक्तिमा जोश, जाँगर र हौसला बढाउँछ । निराश मनमा पनि आत्मबलको सञ्चार हुन थाल्छ।

आफन्त र साथीभाइसँगको भेटघाटले निराशा र एक्लोपन हटाउँछ । व्यक्तिलाई सही मार्गमा हिँड्ने प्रेरणा मिल्दछ र सकारात्मक सोचको विकास हुन्छ । यसले व्यक्तिको समग्र स्वास्थ्य प्रवर्द्धनमा मद्दत गर्दछ।

दशैँ र खुसी

कोरोनाले धेरैलाई निराश बनाएको अहिलेको अवस्थामा आत्मबल, प्रेरणा र सकारात्मक सोचको  सञ्चार हुनु अति आवश्यक छ । यसले व्यक्तिमा स्वस्थता प्रदान गर्न सघाउ पुग्छ ।

दशैँको रमझमले खुसियाली र उमङ्ग लिएर आउँछ । अझ केटाकेटीहरू त दशैँ कहिलेआउँला भनेर दुई-चार महिना अगाडिदेखि नै औँला भाँच्न थाल्छन् । दशैँको अवसरमा आफन्त तथा साथीभाइहरूसँग गरिने भेटघाट र शुभकामनाको आदान–प्रदानबाट आत्मीयता, माया, प्रेम, सद्भाव, भाइचारा, मेलमिलाप र निकटता कायम राख्न मद्दत गर्दछ । यसले मानिसलाई सामाजिक रूपमा स्वस्थ्य बनाउछ ।

घर छोडेर विदेशिएका वा टाढा परदेश गएका परिवारका सदस्यहरूलाई एकै ठाउँमा ल्याउने चाड हो दशैँ । विदेशिएका धेरै नेपालीहरू दशैँको अवसरमा स्वदेश फर्किने समय कुरेर बसेका हुन्छन् ।

तर भलै यो पटक भने धेरै नेपालीहरु दशैमा पनि घर फर्कन पाएनन् ।

नाति नातिनादेखि हजुरबुबा, हजुरआमा एकै ठाउँमा भेला भएर हर्षोल्लासका साथ मनाइने दशैँले बढ्दै गएको जेनेरेसन ग्यापलाई कम गर्न र सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउन मद्दत गर्दछ ।

दशैँको बेला विभिन्न शक्तिपिठहरूमा गएर गरिने पूजापाठले व्यक्तिलाई आध्यात्मिक बनाउन मद्दत गर्दछ । आत्मिक शक्ति प्रदान गर्दछ । आत्मिक शक्तिले व्यक्तिलाई मानसिक रूपमा पनि सवल बनाउँछ ।

आध्यात्मिक स्वास्थ्यले व्यक्तिलाई अनुशासित, नैतिकवान र कर्तव्यनिष्ठ बनाउँछ ।

दशैँकाे मनाेवैज्ञानिक पाटाे

मानसिक स्वास्थ्यका लागि चाडपर्वले थेरापीकै काम गरिरहेको हुन्छ । चाडपपर्वको मनोवैज्ञानिक पक्षलाई बुझी यसलाई धर्मको रुपमा नहेरी चाडपर्वको रूपमा स्वीकार गर्ने र मनाउने हो भने धेरै राम्रो हुन्छ ।

चामलको टीका लगाउनु अन्नको सम्मान गर्नु हो । यसको महत्त्वलाई बुुझ्नु हो । यसले नेपाल कृषिप्रधान देश हो भन्ने कुरा पनि झल्किन्छ । दशैँमा लगाईने रातो रंगमिश्रित चामलको टीकाले मानिसमा उर्जा, जोश-जागर, उत्साह, साहस बढाउँछ । रातो रंग शक्ति, उत्साह, सौभाग्य र विजयको प्रतीक हो ।

दशैँमा टीकासँगै जमरा लगाउनुको पनि अर्थ छ । जमराको जुस जसलाई अमृतरस भनिन्छ । जमराको जुस दैनिक सेवनले धेरै किसिमका रोगहरू लाग्नबाट हामीलाई बचाउँछ र दीर्घ जीवन दिन्छ । दशैँमा जमरा लगाउनुको अर्थ जमराको औषधि गुण र महत्वलाई झल्काउने प्रतीकको रूपमा लिनु पर्छ।

दशैँमा टीका लगाएर दक्षिणा दिनु पनि आफैँमा उत्साववर्धक लाग्छ । चाडपर्वको बेला किनमेल गर्दा पैसा खर्च हुने, ऋण समेत लाग्न सक्ने हुँदा सक्नेले गच्छेअनुसार टीका लगाएर पैसा दिँदा यसले थोरबहुत ऋणबाट मुक्त हुन र आर्थिक अवस्था सुधार गर्न मद्दत गर्दछ ।

यस वर्ष त कोरोनाको कारण अर्थतन्त्र नै तहसनहस भएको छ । धेरैको आर्थिक अवस्था कमजोर भएको छ ।  तसर्थ ‘घाँटी हेरी हाड निल्नु’ पर्दछ भन्ने मान्यताअनुरुप आफ्नो गच्छेअनुसार बिना तडक भडक चाडपर्व मनाउनु हितकर हुनेछ ।

“दशैँ आयो, खाउँला पिउँला के खाउँला, चोरी ल्याउँला” अर्थात् जसरी पनि मिठोमसिना खानैपर्छ, जसरी पनि राम्रो लगाउनै पर्छ भन्ने सोचले दशैँलाई बोझिलो र तनावपूर्ण बनाउनु हुँदैन । चाडपर्वलाई फजुल खर्च गर्ने बाहनाको रूपमा होइन , आफूलाई उत्साहित गर्ने, आपसी सम्बन्ध प्रगाढ बनाउने, माया प्रेम र सद्भाव बढाउने अवसरको रूपमा लिनु पर्दछ ।

साथै चाडपर्वको बेला जुवातास खेल्ने, होहल्ला गर्ने, र’क्सी खाने, झै-झ’गडा गर्नेजस्ता नकारात्मक पाटोलाई हटाउनुपर्छ ।

बलि कति जायज ?

दशैँको बेला देवीदेवताको नाममा चढाइने बली भने एक किसिमको अन्धविश्वास नै हो । प्राणी हत्या महापाप हो । तर पेटको लागि मानिसहरु जस्तोसुकै पाप गर्न र बाहना बनाउन पछि पर्दैनन् । मान्छेले आफ्नो पापलाई छल्न देवीदेवतालाई बली चढाएको प्रसाद भन्दै खाने निहुँ र बाहना बाहेक अरु केही होइन बलि प्रथा । यदि सबै प्राणी देवीदेवताको सृष्टि हुन् भने आफैले सृष्टि गरेको आफ्नै सन्तानलाई आफ्नै आमाले भोग कहिल्यै माग्दिनन । बलि प्रथाले स्वयम् व्यक्तिलाई हिं’स्रक, मानसिक रूपमा कमजोर, चिटचिटाहट, अस्थिर र रिसाहा बनाउने गर्दछ ।

शाकाहारी व्यक्तिहरूलाई दशैँको बेला हुने मा’रकाटले अत्यन्तै धेरै तनाव पुर्याउँछ । खसी-बोकाको क्रन्दन, रगत र का’टमारको दृश्यले उनीहरूलाई दुखी र मानसिक रूपमा अस्थिर बनाउने गर्दछ । वास्तवमा बलि चढाउनु भनेको आफ्ना कमी-कमजोरी, खराब आचरण, असुरी र दुर्बल पक्षहरू, पासाविक मनोवृत्ति, काम, क्रोध, लोभ र मोहजस्ता कुरा छोड्ने संकल्प देवीदेवताका सामु राख्नु हो । आफ्नो गलत कार्यको प्रायश्चित्त गर्नु हो । याे बुझ्ने हाे भने पशुबलि दिने क्रम न्यून हुँदै जानेछ ।

दशैमा विशेषगरी शक्तिपिठहरूमा दुर्गा भवानीको पूजा गरिन्छ । दुर्गा माता अर्थात् महिला वा स्त्रीलाई शक्तिको रूपमा पूजा गर्नु, शक्तिको प्रतीकको रूपमा लिनु हाम्रोजस्तो पुरुषप्रधान समाजका लागि अर्थपूर्ण र महत्वपूर्ण रहेको छ ।

(लेखक मनाेविद हुनुहुन्छ)

चाडबाडमा मात्र अनुगमन : उपभोक्ताप्रति सरकारको दायित्व सधैँका लागि होइन र ?
  • अभिषेक कुमार

मुलुकमा चाडर्पव नजिकिँदै गर्दा बजार अनुगमनतर्फ सरकारको ध्यान जाने गरेको देखिन्छ । अरुबेला भने सरकार कानमा तेल हालेर बसेको हुन्छ भन्दा पनि फरक नपर्ला ।

सरकारले समय समयमा यस्तो विषयमा ध्यान दिएमा सबैले फाइदा लिन सक्नेमा दुई मत रहदैन । उत्पादक, उपभोक्ता र सरकार बजारका तीन स्तम्भहरु हुन् । उपभोक्ताहरु उत्पादनको उपयोगको लागि भुक्तान गर्छन् । त्यसैले पनि उपभोक्ताको भूमिका सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुन्छ । उत्पादनलाई ब्रान्ड बनाउनमा पनि ठूलो भूमिका उपभोक्ताले नै खेलेका हुन्छन् ।

हर्लिक्स एक ७० वर्ष पुरानो र ओरियो १०८ वर्ष पुरानो ब्रान्ड हो । हरेक परिवारका पुस्ताहरुले यी ब्रान्डहरूको उपभोग गर्दै आएका छन् । त्यसैले पनि मानिसहरू भावनात्मक रूपमा यी ब्रान्डहरूमा संलग्न हुन्छन् तर जब यी ब्रान्डहरूबारे नकरात्मक कुरा गरिन्छ अनि मानिस अथवा उपभोक्ताहरुले आफ्नो विश्वासमा ठेस लागेको महसुस गर्छन र दुखित हुन्छन् । यो ब्रान्डको भावनात्मक पक्ष हो ।

स्वास्थ्यका लागि म्याद गुज्रेको खाद्य पदार्थले एकातिर स्वास्थ्यमा त असर गर्छ नै त्यसमाथि यस्ता उत्पादनले स्वाद पनि गुमाइसकेको हुन्छ ।
खाद्य वस्तुको उपभोग्य मितिको बारेमा जानकारी लिनु उपभोक्ताको अधिकार हो । कुनै पनि सामान किन्नुअघि र कुनै उत्पादन लिन अस्वीकार गर्नुअघि हरेक उपभोक्ताले मितिबारे राम्रो जानकारी लिन आवश्यक छ ।

नेपालको सन्दर्भमा हाम्रा धेरै उपभोक्ताहरू अंग्रेजी लेबल पढ्न नसक्ने यर्थाथप्रति पनि ध्यान दिन जरुरी छ । तर यहाँ जिम्मेवारी उपभोक्तासंग मात्र नभइ विक्रेतासंग पनि जोडिएको हुन्छ । केही डिपार्टमेन्टल स्टोरमा म्याद गुज्रेको सामग्रीलाई सूचना दिएर अलग्गै राख्ने गरिन्छ । ग्राहक तथा उपभोक्ता बढीजसो हतारमा नै सामान किन्ने हुँदा यस्तो व्यवस्थापन उनीहरुका लागि सहज हुन्छ तर सबै डिपार्टमेन्टल र पसलहरुमा यस्तो व्यवस्था गरिएको पाइदैन । जस्ले गर्दा हतारमा लिने ग्राहक र उपभोक्ता मारमा पर्छन् ।

नेपालजस्ता अनिश्चयले भरिएको ठाउँमा खाद्य उत्पादन र यसकाे बजारको बारेमा धेरै पक्षमा ध्यान पुर्याउन आवश्यक छ । लकडाउन, बन्दलगायतका धेरै अवरोधकहरुलाई पनि उत्पादकले ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ । जसमा अन्ततः सबैभन्दा बढी सरोकार उपभोक्ताको हितसँग गाँसिएको हुन्छ ।

प्रतिष्ठित ब्रान्ड लगायत एफएमसीजी क्षेत्रको बजारमा कुनै पनि उत्पादन वितरण गर्ने नेपाली कम्पनीहरूले थोरै मार्जिनमा काम गर्छन् । उनीहरूले केही कमाउन पनि धेरै उत्पादन बेच्नुपर्ने अवस्था विद्यमान छ । बिग्रेका, सडेगलेका र म्याद सकिएका एवं हराएका उत्पादनको मूल्य पनि चुकाउनुपर्ने हुँदा नाफाको खोजीमा रहेका उनीहरुले अन्ततः उपभोक्तामाथि नै त्यो नाफाको भार लाद्न सक्छन् । जस्ले उपभोक्ताले वास्तविक भन्दा महंगो मूल्य चुकाउनु पर्ने गरेको छ ।

अविभावक कम्पनीले क्षतिग्रस्त र म्याद समाप्त भएको प्रतिपूर्तिको प्रतिशतमा क्याप राखेको हुन्छ । यसले यी स्थानीय कम्पनीहरूलाई कडा स्थानमा राख्छ । नेपालजस्तो मुलुकमा जहाँ अनिश्चितता उच्च छ, कुनै पनि खाद्य उत्पादनहरू एक वर्षभन्दा कम म्याद राखिएकाे आउँछन् । २ अथवा ३ महिनासम्म कारखानाबाट उत्पादनका लागि ट्रान्जिट हुने समयावधि हो ।

नेपालजस्ता अनिश्चयले भरिएको ठाउँमा खाद्य उत्पादन र यसकाे बजारको बारेमा धेरै पक्षमा ध्यान पुर्याउन आवश्यक छ । लकडाउन, बन्दलगायतका धेरै अवरोधकहरुलाई पनि उत्पादकले ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ । जसमा अन्ततः सबैभन्दा बढी सरोकार उपभोक्ताको हितसँग गाँसिएको हुन्छ ।

बिक्री पूर्वानुमान राम्रोसँग हेक्का गर्नुपर्नेछ, नेपालजस्ता देशहरूमा उत्पादनहरू प्राप्त गर्ने बाटाहरु धेरै भएको पाइएको छ । कुनै एक उत्पादन नेपालमा यति विक्रि हुन्छ भनेर अनुमान गरेर ल्याउने आधिकारिक विक्रेताको अनुमान त्यतिखेर फरक पर्छ , जब अन्य अबैध बाटो र च्यानलहरुबाट पनि ती विक्रेताले नेपालमा ल्याएका उस्तै उत्पादनहरु भित्रने गर्छन । जसले पहिलो कम्पनीको बिक्री पूर्वानुमानलाई निश्चय नै गडबड गरिदिन्छ । नेपालमा भारतबाट आउने कतिपय उत्पादनहरू अरब मुलुकहरुबाट पनि भित्रिने गरेको पाइएको छ । जसले  भारतबाट नेपाल भित्र्याउनेको पूर्वानुमान नमिल्दा बजारमा पनि असर पार्ने गरेको र त्यसकाे प्रभाव सोझै उपभोक्तामा पर्ने गरेको छ ।

सरकार मुख्य गेट हो, जसले आउटलेटमा पु-याउनुअघि र अन्तमा उपभोक्तामा उत्तम उत्पादन प्रवाह गर्न सक्दछ । त्यसैले पनि सरकारले नेपाल भित्रिने यस्ता उत्पादनहरु भन्सार अर्थात् ट्रान्जिट पोइन्टमा नै कडाइ गरेर उत्पादनको विश्वसनीयतामाथि निगरानीमा कडाइ गर्न आवश्यक छ । बजारमा त्यस्ता पक्ष पनि हाबी छन्, जसको काम भनेको कम दरमा त्यस्ता उत्पादनहरू किन्नु हो र बजारमा ठूलो मात्रामा प्रवाह गर्नु हो । जस्को उद्देश्य जनस्वास्थ्य र ब्रान्ड प्रतिष्ठामा क्षति र्पुयाउनु पनि हो । बजारमा हुने यो खेलप्रति पनि सरकारी निकायको निगरानी उत्तिकै हुन आवश्यक देखिएको छ ।

सरकारले तुरुन्तै म्याद सकिएको र क्षतिग्रस्त उत्पादनहरूमा करहरूको पुनःपूर्तिको नोटिस लिनुपर्छ । जसले कम्पनीहरूलाई बाहिर आउन, नोक्सान नष्ट गर्न र सार्वजनिक स्वास्थ्य पुनर्स्थापना गर्न प्रोत्साहित गर्दछ।

दोस्रो महत्त्वपूर्ण उपायमा सरकार रहेको छ । जसले म्याद सकिएको उत्पादनलाई उत्पादनमा पुग्न निरुत्साहित गर्न सक्दछ त्यस्तो उत्पादनहरूमा तिरेको करलाई फिर्ता लिएर । यस्तोमा सरकारले ड्यामेज अर्थात विग्रेका खाद्य सामग्री लिने करमा उदारता देखाए वा हटाए यस्को सोझो प्रभाव उपभोक्ताको हितमा नै जोडिएको हुन्छ । एउटा विस्कुटमा लिने सरकारले लिने करले नै बजार भाउ निर्धारण गर्ने हुँदा यस्तो वस्तुमा लिने कर मिनाह गरे उत्पादक कम्पनीले उपभोक्तासंग खराब भएको वस्तुको लागत अवश्य जोड्दैन । तर यस्ता उत्पादनले बारम्बार ड्यामेज देखाएर सरकारबाट छुट लिने झुट शैली अपनाउनेतर्फ भने सरकार सजग हुन जरुरी छ ।

जसले अनावश्यक रूपमा उत्पादनको लागत जोड्छ, त्यसले उपभोक्ताकाे गोजी थप खत्तम पार्न सक्छ । शून्य वा न्यूनतम कर लगाएमा उपभोक्तालाई कम दरमा राम्रो वस्तुको खरिद गर्न अवश्य सहयोग पुग्छ । आयात उत्पादनको कम लागतले स्थानीय कम्पनीहरूलाई नोक्सान नष्ट गर्न प्रोत्साहित गर्न सक्छ किनभने घाटा न्यूनतम हुनेछ ।

सरकारले तुरुन्तै म्याद सकिएको र क्षतिग्रस्त उत्पादनहरूमा करहरूको पुनःपूर्तिको नोटिस लिनुपर्छ । जसले कम्पनीहरूलाई बाहिर आउन, नोक्सान नष्ट गर्न र सार्वजनिक स्वास्थ्य पुनर्स्थापना गर्न प्रोत्साहित गर्दछ।

गलत कम्पनीमा संलग्न हुने कम्पनीहरूलाई दण्डको व्यवस्था पनि उत्तिकै आवश्यक छ । यस्तो प्रक्रिया दसैं र तिहार जस्तो चाडवाडको समयमा मात्र नभइ वर्षभरि नै भएमा बजारमा म्याद सकिएको सामग्रीहरु बेचिरहने अवस्थालाई निकै कम गर्न सकिनेछ ।

(लेखक एफएमसीजी एक्स्पर्ट हुनुहुन्छ)

सम्झनामा निर्मला : ‘कतै भोलि म त हुने होइन अर्की निर्मला ?’

  • राेनिशा फुयाल

आजभोलि मलाई डर लाग्न थालेको छ । हिजोसम्म बेपर्वाह दौडिने मेरा पैतालाहरु अचेल घरको चार दिवारबाट बाहिर टेक्दा समेत काँप्न थालेका छन् । हिजोसम्म ठाडो अडिने मेरो शीर अचेल मर्दको एक नजरमा झुक्न थालेको छ । अचेल आफ्नै मनले आफैसँग प्रश्न गर्न थालेकाे  छ- ‘म कहाँ र कोसँग सुरक्षित छु ?’

हरेक दिन सुन्छु/पढ्छु/देख्छु बलात्कारका घट्नाहरू-

– आफ्नै बाबुद्वारा छोरीमाथि बलात्कार…
– सुसराद्वारा बुहारीमाथि बलात्कार…
– आफ्नै दाजुबाट बहिनीमाथि बलात्कार…
– शिक्षकद्वारा विद्यार्थीमाथि बलात्कार…
– आफ्नै घरभित्र महिला बलात्कृत…
– खुल्ला चौरमा सामुहिक बलात्कार…
– बसभित्र बेहाेस बनाएर बलात्कार…

उफ्, जताततै बलात्कार नै बलात्कार !

म अचेल सम्झिन्छु, न्याय कुरिरहेकी निर्मलाकाे अात्मालाई ।  लाग्छ, कतै भोलि मैले पनि उनीजसरी नै न्याय कुर्नपर्ने त होइन ? हजुर दुई वर्ष बितिसक्यो न्यायको बाटो हेर्दाहेर्दै । सेलाइसके हिजो निर्मलाको न्यायको लागि तातिएका सडकरु । मौन भैसके हिजो बुलन्द भएका आवाजहरु । अनि थाकिसके न्याय पर्खिरहेका आँखाहरु । अफसोस्- बढ्दै छन् त निर्मलाझै निमोठिएका नानीहरू ।

म सम्झिन्छु- मन्दिरभित्र मारिएकी सम्झनालाई । लाग्छ, ईश्वरले त उसको अस्मिता जोगाउन सकेनन्, म कसको आश गर्नु ? यो सरकारको, जो मुर्तिझैँ मौन छ ?

हजुर मलाई रत्तिभर पनि आश छैन कसैको । प्यारी सम्झना, तिमी पनि आश नगर्नु । सुन्नेवाला छैनन् यहाँ कसैले हाम्रो चित्कारलाई । बुझ्नेवाला छैनन् कसैले हामीमाथिकाे उत्पीडनलाई । बस्, सम्झिनु- तिमी अर्की निर्मला थियौ, जसलाई निमोठेर फालियो । जबसम्म मौन बसेको सरकार बोल्दैन, यहाँ कसैलाई पनि न्याय मिल्दैन ।

आज हरेकलाई यहीँ डर छ- ‘कतै भोलि म त हुने होइन अर्की निर्मला ?’ हरेक पुरुष सम्भावित बलात्कारी हुन् भन्न मिल्दैन तर हरेक नारी सम्भावित निर्मला नहोलिन् भन्न सकिने अवस्था छैन !

filter_none सबै अपडेट
Copyright © 2018 All rights reserved by NBC.
Designed by appharu.com